LỜI TỰA

Được bổ nhiệm làm Đại Diện Pháp Chánh Trấn Đạo Tần Quốc (Cao Miên) nhiều năm sống tại Chùa Tháp (Phnom Penh) mãi cho đến khi Phái Đoàn lưu vong của Đức HỘ PHÁP PHẠM CÔNG TẮC Giáo Chủ Đạo Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh tới Cao Miên xin tỵ nạn Chính trị tại Phnom Pênh.

Xe vừa ngừng tại cửa BÁO ÂN ĐƯỜNG thì Hiền Huynh Giám Đạo HUỲNH HỮU LỢl và một số chức sắc ra tận cổng đón tiếp Phái Đoàn lưu vong với Đức HỘ PHÁP về tạm nghỉ tại BÁO ÂN ĐƯỜNG.

Vừa tới Phnom Pênh thì Đức HỘ PHÁP liền viết thơ và gởi bảng Cương Lĩnh Chánh Sách Hòa Bình Chung Sống do Đức NGÀI Đề xướng tới:

- Ngài TỔNG THƯ KÝLIÊN HIỆP QUỐC.

- Các LÃNH ĐẠO QUỐC GIA trên Thế Giới.

- Các LÃNH ĐẠO TÔN GIỚI khắp Thế Giới.

Đều biết rằng: Đức NGÀI không muôn nhìn thấy cảnh nồi da xáo thịt do 2 khối Tư Bản Và Cộng Sản muốn tranh giành làm Bá Chủ để đưa đất nước VIỆT NAM đến cảnh tương tàn tương sát lẫn nhau.

Kế tiếp là Đức NGÀI cho Giáo Hữu THÁI TÂY THANH vượt biên giới về Tây Ninh rước Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN lên Nam Vang gấp.

Vì thế soạn giã mới đề cập đến Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN để cống hiến quý độc giả biết rõ những Chức sắc đàn anh đã nếm nhiều khổ hạnh trong nền ĐẠI ĐẠO. Nhứt là câu trả lời của ST TẤN với các bạn đồng nghiệp rất thâm thúy: "Mình có làm nên Trò Trống gì mà viết Hồi ký, Mạng số do Thiên định. Đất lành chim đậu".

* CUỘC SỐNG LƯU VONG CỦA SĨ TẢI LÊ QUANG TẤN TỰ TRƯỜNG TẠI CAO MIÊN (Phnom Pênh).

Tại BÁO ÂN ĐƯỜNG (Phnom Pênh) Đức HỘ PHÁP PHẠM CÔNG TẮC Giáo Chủ Đạo CAO ĐÀI Tòa Thánh Tây Ninh chỉ định cho Giáo hữu THÁI TÂY THANH từ Phnom Pênh vượt biên giới Cao Miên về Việt Nam lên Tòa Thánh CAO ĐÀI Tây Ninh rước Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN vào Mùa Thu năm 1956.

Là một Chức sắc Hiệp Thiên Đài, Đại Diện Tháp Chánh tại Trấn Đạo Tần Quốc (Cao Miên). Sĩ Tải NGUYỄN HỮU KHỎE ngồi xe đưa vị Giáo Hữu THÁI TÂY THANH qua khỏi trạm Gát Thạt Mao để về Sài Gòn cho kịp giờ quy định.

Vị Giáo Hữu THÁI TÂY THANH là người Việt Nam được sinh ra trên đất Cao Miên nên ông rất thông thạo đường đi từ Phnom Pênh về Sài Gòn nên Hội Thánh Cao Đài Tần Quốc mới chọn ông làm "Liên Lạc Viên” đem thơ từ Phnom Pênh về Hội Thánh Cao Đài Tòa ThánhTây Ninh thường xuyên.

Tuy đã trên 50 tuổi rồi mà ông Giáo Hữu THÁI TÂY THANH rât nhanh nhẹn, Đạo hạnh hiền lương với một lòng trung thành cùng Đạo nên mới được Hội Thánh Kim Biên chọn làm Liên lạc viên cho Trấn Đạo Tần Quốc.

Đi và về tới Phnom Pênh nội trong 3 ngày. Nghe thuật lại ông GH TÂY về tới Tòa Thánh Tây Ninh thì có vị Chức sắc đưa liền xuống Sài Gòn để gặp Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN (Sĩ Tải TẤN) vì chế độ NGÔ ĐÌNH DIỆM lúc bây giờ đàn áp đường lối Hòa Bình Chung Sống rất nặng nề nên Ban Vận Động Miền Nam Chánh Sách Hòa Bình Chung Sống phải dời xuống Sài Gòn cho dễ dàng hoạt động ở cả lãnh vực Miền Đông và Miền Nam (Nam Việt và Trung Việt).

Ông GH TÂY được đưa xuống Sài Gòn thì được ST TẤN tiếp đãi nồng hậu và sau khi GH TÂY trao Thánh Thơ cho Sĩ Tải TẤN với câu nói là nên lên Nam Vang (Phnom Pênh) "Gấp” Sau khi xem song Thánh Thơ của Đức HỘ PHÁP gởi về ST TẤN liền trả lời: ông Giáo Hữu chờ tôi đi gặp ông Sĩ Tải NGUYỄN MINH NGỜI (Trưởng Ban Vận Động Chánh Sách Hòa Bình Chung Sống để bàn giao lại chức Tổng Thư ký CSHBCH Miền Nam cho ông Sĩ Tải NGỜI xong, ST TẤN liền từ giã ST NGỜI và hẹn vào lúc 4 giờ chiều gặp nhau tại bến xe Sài Gòn Châu Đốc để tôi lên đường.

ST TẤN trở về nhà trọ thì ông Sĩ Tải NGUYỄN NGỌC TRÂN cùng về tới, ông GH TÂY và ST TRÂN hỏi thăm đàm đạo với nhau. Còn Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN lo thu xếp đồ đạt để đúng 4 giờ có mặt tại bến xe Sài Gòn Châu Đốc.

* CUỘC TIỄN ĐƯA LÊN XE TỪ BẾN XE SÀI GÒN ĐI CHÂU ĐỐC RẤT ẢM ĐẠM

Đúng 4 giờ chiều xe khởi hành tại bến xe Sài Gòn có đủ các bạn đồng nghiệp và Ban Vận Động Hòa Bình Chung Sống Miền Nam đều có mặt, buổi chia tay vô cùng ảm đạm, xúc động, bao nhiêu giọt nước mắt âm thầm tuông chảy.

Tới bến xe Châu Đốc xe đò vừa ngừng thì GH TÂY và ST TẤN lên xe lôi đưa đến bến đò Châu Đốc Tân Châu.

Qua đò xong GH TÂY và ST TẤN cùng lên xe lôi đi từ Tân Châu đến Bet Chay.

Bên này là đất nước Việt Nam còn bên kia song là đất nước Cao Miên (Cumpuchia). Chỉ cách con sông ước độ 500 thước nên sự qua lại rất dễ dàng.

Bên phần đất Cao Miên vì có một Thánh Thất Cao Đài gọi là Thánh Thất BẸT CHẬY tới Thánh Thất thì GH TÂY và ST TẤN THẦY đổi quần áo và xuất trình giấy tờ Việt Kiều ở Cao Miên.

* TỪ THÁNH THẤT CAO ĐÀI BET CHẬY ĐẾN BÁO ÂN ĐƯỜNG CAO MIÊN

Trên xe đò từ Bet Chậy đến Phnom Pênh được đi thông thả vì có đủ giấy tờ hợp lệ.

BÁO ÂN ĐƯỜNG là nơi thờ Đức PHẬT MẪU do ông Giám Đạo HUỲNH HỮU LỢl và bà Chí THIỆN HƯỜNG NHÂM làm Chủ và cũng là nơi mà Đức HỘ PHÁP và đoàn tùy tùng vừa mới đến tạm trú để xin Tỵ nạn Chính trị.

Vừa tới BÁO ÂN ĐƯỜNG thì ông GH TÂY liền đưa ST TẤN lên trình diện Đức HỘ PHÁP,

ST LÊ QUANG TẤN đến bái lễ Đức HỘ PHÁP Thầy trò gặp nhau vui mừng vô hạng.

ST TẤN trình bày mọi chuyển biến ở Tổ Đình Tòa Thánh Tây Ninh và sự bành trướng của Chánh Sách Hòa Bình Chung Sống tại các địa phương ở Miền Nam Việt Nam.

Nghe Xong những điều trình bày của ST TẤN, Đức HỘ PHÁP cho phép ST TẤN về tạm nghỉ trong ít ngày rồi đi trình diện với Chánh Phủ Hoàng Gia Cao Miên cùng chờ lính mới.

Đồng thời ST TẤN đến trình diện Ngài BẢO ĐẠO HỒ TẤN KHOA để bày tỏ tình hình hoạt động của Chánh Sách Hòa Bình Chung Sông và Hòa Bình Giáo Hội tại Miền Nam.

Trấn Đạo Tần Quốc vừa được giấy phép của Chánh Phủ Hoàng Gia thì Đức HỘ PHÁP liền bảo Phái Đoàn lưu vong sắp xếp về nơi cất Thánh Thất ở Quận 5 Thủ Đô Phnom Pênh là Toul Sway Prey.

Kế tiếp là bạn ST BÙI QUANG CAO, Thư Ký trước kia của Đức HỘ PHÁP cũng vượt biên giới lên trình diện Đức HỘ PHÁP.

Tiếp theo là bạn Sĩ Tải NGUYÊN MINH NHỰT (NGUYÊN NGỌC TRÂN) cũng từ Sài Gòn (một thành viên của CSHBCS) vượt biên giới Phnom Pênh trình diện với Đức HỘ PHÁP và ở lại Phnom Pênh.

Sau những ngày tạm nghỉ ngơi ST TẤN liền ra Phòng Cảnh Sát Đặc Biệt của Chánh Phủ Hoàng Gia được phòng Cảnh Sát Đặc Biệt chụp hình và lăn tay đầy đủ thủ tục pháp ]ý nhưng không được cấp giây phép Tỵ nạn Chính trị, vì công quả và thợ hồ từ Tòa Thánh Tây Ninh vượt biên giới để lên Cao Miên xây dựng ngôi Thánh Thất tại Toul Sway Prey (nay là đại lộ Mao Trạch Đông) hơn 40 vị nên Chánh Phủ Hoàng Gia không cấp giấy Tỵ nạn Chính trị nữa (vì sự bang giáo của 2 nước Việt Nam và Cao Miên).

Đang xây dựng ngôi Thánh Thất được hai phần ba (2/3) Công Thợ Hồ đang làm việc tại công trườn (tại ngôi Thánh Thất đều bị Cảnh Sát Hoàng Gia đưa xe vận tải đến hao vâv ngôi Thánh Thất vào lúc 9 giờ, bắt hết Công Quả và Thợ Hồ đang làm trên lầu ngôi Thánh Thất) đưa lên xe "trục xuất" về Sài Gòn (đưa về đồn biên giới BA- VẾT).

Rất may mắn và lanh lẹ ông Tổng Giám VÕ VĂN KHUÊ cùng một ít vị Thợ Hồ kịp thời trốn khỏi bị Cảnh Sát bắt đưa lên xe giải về Sài Gòn.

Còn ông phổ Tổng Giám VÕ VĂN NHỚ và hơn 50 vị Công quả Thợ hồ bị bắt đưa lên xe vận tải trục xuất số Công Thợ nầy và ông phó Tổng Giám VÕ VĂN NHỚ về Đồn Cảnh Sát tại biên giới Cao Miên Việt Nam.

Số Công Thợ nầy đều bị cảnh Sát biên giới (do Cao Miên trao trả) cho Cảnh Sát chế độ NGÔ ĐÌNH DIỆM đưa thẳng về trại giam Bình Lợi giam cầm trên 2 năm mới trả tự do.

Những Công Thợ đều bị chế độ NGÔ ĐÌNH DIỆM bắt giam đều ốm gầy bịnh hoạn trở về tổ đình Tòa Thánh Tây Ninh trong niềm uất hận.

Đức HỘ PHÁP bảo lấy xe của Đức NGÀI để chạy theo 2 chiếc xe vận tải để biết rõ bắt đi đâu.

Vì Bắc bị kẹt phà nên phải chờ chuyển Bạc (Phà) sau. Khi xe ST KHỎE qua khỏi Tỉnh Sway Riêng của Cao Miên thì bánh xe trước nổ và lật xuống ruộng. Nên không chạy theo kịp 2 xe vận tải, nhưng các bạn Công Thợ hồ đều nghe rõ là chiếc xe cửa Đức HỘ PHÁP chạy theo sau nổ bánh trước và lật xuống ruộng (một vị Chức Việc bị thương nặng phải đưa về Ty Y Tế tỉnh Sway Riêng băng bó.

Bao nổi khổ tâm dồn dập đên Đức NGAI trong lúc đangi bịnh hoạn không đi đứng được.

Rồi được tin mới là nhà Bảo sanh "Nhơn Ái" ở vự ST TẤN ở Tòa Thánh đã bị chánh quyền đcSng cửa. vự con ST TẤN đã bỏ nhà đưa con về tạm ngụ bên ngoại ở cần Th(l Đức HỘ PHÁP bảo ST TẤN lo rước vợ con lên Cao Miên.

Vợ ST TẤN chạy lo giấy tờ đi du lịch lên Nam Vang (Phnom Penh) để rồi lo giấy tờ ở lại Cao Miên trú ngụ cho qua ngày khảo đảo.

PHAN THỊ NHƠN vợ của ST TẤN là Nữ Hộ Sinh Quốc Gia đã từng làm việc ở nhiều Bệnh Viện tại Miền Nam Việt Nam

Đức HỘ PHÁP cho phép ST TẤN rời khỏi Trấn Đạo Tần Quốc để ra ngoài mướn nhà (cũng gần Thánh Thất) để vợ con cùng trú ngụ và PHAN THỊ NHƠN vợ ST TẤN đến xin làm việc tại Bệnh Viện AUROSE tại Thủ Đô Phnom Pênh, cuộc sống của vợ con ST TẤN cũng tạm yên.

Hằng ngày vợ ST TẤN đến Thánh Thất (trên lầu i nơi Đức HỘ PHÁP nghĩ dưỡng bịnh) chích thuốc và đo tăng huyết áp cho Đức HỘ PHÁP.

Mồi tuần lễ PHAN THỊ NHƠN ngồi xe do anh tài xế NGỌC đưa ra Phnom Pênh rước bác sĩ BESSIERE vô khám bịnh Đức HỘ PHÁP và cho toa mua thuốc uống cùng chích thuốc hàng ngày.

Sau đó ít tháng thì ST TẨN bị cảnh Sát Hoàng Gia Cao Miên bắt giam đưa ra Tòa Án xử ST LÊ QUANG TẤN 3 tháng tù về tội xâm nhập Phnom Pênh mà không có giấy tờ hợp pháp (vào năm 1957).

Còn PHAN THỊ NHƠN vợ ST TẤN thì lính cảnh Sát Cao Miên tập nã bao vây nhưng nhờ vợ chồng người Chủ nhà (người Miên gốc Việt) đưa PHAN THỊ NHƠN rời khỏi Cao Miên, vượt biên giới về Việt Nam an toàn, người giúp việc và 2 đứa con của ST TẤN vẫn còn ở nhà ông bà chủ cho mướn nhà rất tử tế bảo hộ 2 đứa con ST TẤN rất chu dáo.

Mãn 3 tháng tù ở, từ trại giam ST TẤN liền đến thẳng Thánh Thất trình diện Đức HỘ PHÁP để xin chỉ giáo.

Đức HỘ PHÁP ngậm ngùi, xúc động bảo: Nếu THẦY không bị bịnh thì con không có ở tù 3 tháng như thế, thôi con trở về lo thu xếp việc gia đình đi rồi định liệu sau.

Bái lễ xong, ST TẤN rời khỏi Thánh Thất trở về căn nhà cũ để ngõ lời cám ơn ông bà chủ nhà, đoàn tụ Cha Con cùng Người giúp việc.

Riêng phần Sĩ Tải NGUYỄN HỮU KHỎE và bạn đồng nghiệp Sĩ Tải NGUYỄN MINH NHỰT đã được Đức HỘ PHÁP cho đi làm việc ở tại đồn điền cao su CHUP

Còn bạn Sĩ Tải BÙI QUANG CAO được phép đi làm việc ở Bệnh Viện CALMETTE, mỗi người đều có việc làm nơi nầy nơi nọ cho qua ngày tháng.

Sau khi thu xếp đưa 2 đứa con về sông với Bà Nội ở tại tỉnh cần Thơ (Miền Tây Việt Nam) xong, ST TẤN liền qua Thánh Thất Trấn Đạo Tần Quốc ở chung nhà với Ngài BẢO ĐẠO HỒ TẤN KHOA cùng người con trai của Ngài là Giáo Sư HỒ THÁI BẠCH ở chung mái nhà.

Bạn HỒ THÁI BẠCH ban ngày thì đi học thêm tiếng phổ thông Trung Hoa, ban đêm thì dạy thêm tiếng Anh cho Việt Kiều ở Cao Miên.

Đức HỘ PHÁP lên tạm nghỉ trên lầu ngôi Thánh Thất, còn ngôi nhà sàng (vách ván, lợp ngói) thì giao lại Ngài BẢO ĐẠO HỒ TẤN KHOA và bạn HỒ THÁI BẠCH nay lại thêm ST LÊ QUANG TẤN ở tù 3 tháng vừa mới được trả tự do cùng chung đùm bọc lẫn nhau.

Riêng phần chúng tôi là ST CAO, ST KHỎE, ST NHỰT và Giáo Sư HỒ THÁI BẠCH đều có việc làm cuộc sống hằng ngày đều được yên ổn, chỉ có ST TẤN chưa được yên phận vì không có giấy tờ tùy thân.

Hằng ngày chỉ quanh quẩn nơi văn phòng Ngài BẢO ĐẠO và Trấn Đạo.

Tuy nhiên Đức HỘ PHÁP không quên cảnh bơ vơ của ST TẤN nên Đức NGÀI liền gọi người phụ việc Hành Thiện HIỆU bảo lấy cái áo Trường Y của Đức NGÀI để ban cho Sĩ Tải TẤN.

Đồng thời Đức NGÀI còn kêu ST TẤN đến phán dạy: THẦY ban cho con Bộ Thiết Giáp (ám chỉ cái áo Trường y) con mặc Bộ Thiết Giáp vào để cùng đi với Chú BẢO ĐẠO ra trình diện với ông KOU ROUN Bộ Trưởng Bộ An Ninh Chánh Phủ Hoàng Gia Cao Miên để xin giấy phép Tỵ nạn Chính trị tại Cao Miên (Phnom Pênh).

Sau hồi trình bày với ông Bộ Trưởng An Ninh xong, ông Bộ Trưởng KOU ROUN liền mời ông BEN-KABO giao hồ sơ và chỉ dẫn, cho phép Ty nạn Chính trị mỗi 3 tháng. ST TẤN phải đến Phòng Cảnh Sát Đặc Biệt ghi lưu trú. Ông BEN-KABO liền mời Ngài BẢO ĐẠO và ST TẤN đến phòng làm việc để cấp giấy phép Tỵ nạn Chính trị.

Được ông BEN-KABO niềm nở câp giây phép Tỵ nạn Chính trị xong, Ngài BẢO ĐẠO để lời, cám ơn và xin từ giã ra về. Trở về tới Thánh Thất, Ngài BẢO ĐẠO hướng dẫn ST TẤN lên trình diện Đức HỘ PHÁP

* MỘT ĐÁM CƯỚI ĐƯỢC TỔ CHỨC LONG TRỌNG TẠI ĐỒN ĐIỀN CAO SU CHUP

Tiếng đồn vang lên khắp đồn điền là Thầy NGUYÊN HỮU KHỎE cưới cô Thư Ký SƯƠNG cùng làm việc chung tại đồn điền cao su CHUP.

Cô rước đoàn Nhạc công ở Thủ Đô Phnom Pênh và đoàn Vũ Nữ đên biểu diễn trong lễ cưới rất trang trọng.

Một sân khấu được dựng lên để đoàn Nhạc công và Vũ Nữ lên khiêu vũ (nhảy đầm).

Từ Thủ Đô Phnom Pênh ông Thầu Khoán TẤN hướng đưa đoàn Nhạc công và quý cô Vũ Nữ xinh đẹp lên tận đồn điền để biểu diễn trong lễ cưới của Thầy KHỎE và cô SƯƠNG rất tưng bừng.

Nqười dân xứ CHUP lần đầu tiên được chứng kiến một đám cưới có Khiêu vũ tổ chức quy mô như thế.

Các ông Tây và bà Đầm ở đồn điền đến tham dự hết lòng khen ngợi buổi lễ cưới quá chu đáo cũng như đoàn nhạc công và vũ nữ rất hài lòng về sự niềm nở tiếp đón.

Buổi tiệc cưới được kéo dài cho đến nửa đêm mới bế mạc.

Với 8 cô Vũ nữ xinh đẹp được mấy ông Tây bà Đầm ở đồn điền niềm nở bắt tay từ giã để trở về Phnom Pênh trong đêm.

* ĐỨC HỘ PHÁP BỆNH NẶNG PHẢI ĐƯA VÀO BỆNH VIỆN AURORE TẠI THỦ ĐÔ PHNOM PÊNH.

Hành Thiện HIỆU là người phục vụ cho Đức HỘ PHÁP từ khi còn ở Tòa Thánh Tây Ninh theo đoàn lưu vong lên Cao Miên luôn luôn sống bên cạnh Đức HỘ PHÁP để chăm nom săn sóc sức khỏe cho Đức HỘ PHÁP.

Còn hai người con của Đức NGÀI là cô Ba CẦM và cô TƯ TRANH ở nhà riêng trong phần đất xây dựng ngôi Thánh Thất.

Khi Đức HỘ PHÁP bệnh nặng cô Ba CẦM và cô Tư TRANH liền đưa Đức HỘ PHÁP vào nằm Bệnh Viện AUROBE với sự đưa đón chăm sóc của Chức Sắc Hội THánh Trấn Đạo Tần Quốc do Ngài Chánh Phối Sư THÁI KHÍ THANH làm chủ Trưởng.

Hằng ngày Chức Sắc Trấn Đạo đều thay phiên nhau đến Bệnh Viện chăm lo chăm sóc bệnh cho Đức HỘ PHÁP rất chu đáo.

Hai tuần lễ nằm Bệnh Viện AURORE (ST TẤN và Hành Thiện HIỆU thay phiên trực bên giường bệnh) bệnh Đức HỘ PHÁP được hồi phục nên Đức HỘ PHÁP bảo ST TẤN xin xuất viện để trở về Thánh Thất yên tĩnh hơn.

Thay vì anh Tám NGỌC (tài xế) đem xe ra rước Đức HỘ PHÁP về Thánh Thất thì 2 cô Ba CẦM và cô tư TRANH năn nỉ Đức HỘ PHÁP xin vui lòng chuyển qua nằm Bệnh Viện CALMETTE, vì 2 người con gái quá năn nỉ nên Đức HỘ PHÁP phải bằng lòng qua nằm Bệnh Viện CALMETTE, lên giường nằm xong thì ST TẤN liền đứng dậy từ giã Cô Ba Cầm và Cô Tư Tranh để theo xe về Thánh Thất với Ngài BẢO ĐẠO.

ST TẤN không còn ở túc trực ban đêm với Hành Thiện HIỆU như ở Bệnh Viện AURORE nữa, chỉ còn cô Tư TRANH và HT Hiệu ban đêm túc trực ở giường bệnh.

Tuần lễ sau thì bệnh của Đức HỘ PHÁP tái phát nặng.

ST TẤN liền điện thoại cho Sĩ Tải KHỎE ở đồn điền CHUP hay là Đức HỘ PHÁP bịnh nặng.

Còn Ngài Thái Chánh Phối Sư THÁI KHÍ THANH sắp xếp cho từng Chức Sắc theo hàng phẩm của mi người ra thăm Đức HỘ PHÁP đang nằm tại Bệnh Viện đế nghe Huấn Giáo thêm.

Ông Sĩ Tải NGUYỄN MINH NHỰT được ST KHỎE báo tin là Đức HỘ PHÁP đang trở bịnh nặng thì ST NHỰT liền xin phép chủ đồn điền để ra Phnom Pênh thăm bịnh.

ST NHỰT vừa tới Thánh Thất thì ST TẤN liền kêu tài xế NGỌC cùng đi thăm Đức HỘ PHÁP.

Ba anh em NGỌC, NHỰT và TẤN vừa tới giường bịnh, một cơn ho bắt đầu trổi dậy, Đức HỘ PHÁP đang mệt nhưng còn hỏi Sĩ tải NHỰT "Con mới về hả con".

ST NHỰT bạch: thưa Thầy con mới về tới, kế tiếp là đờm trong họng vọt ra, Đức HỘ PHÁP bắt đầu yếu dần, thấy đờm còn vướng trong miệng. ST TẤN liền móc khăn tay ra đưa vào miệng Đức HỘ PHÁP để rút đờm ra nhưng nó quá trơn, khăn móc không được đờm.

Vào phòng vệ sinh rửa tay anh Tài xế NGỌC liền nói: Bịnh THẦY nguy lắm nên đờm mới lên như thế.

Trở về tới giường bệnh Đức HỘ PHÁP liền bảo: Sĩ Tải NHỰT con nên về sớm đi con, đồng thời Đức NGÀI còn bảo: ST TẤN con đưa ST NHỰT ra bến xe đi con.

ST NHỰT liền bước tới mua vé thì còn một tiếng đồng hồ nữa xe mới khởi hành. Bạn ST NHỰT đến quán uống nước ngọt để chờ xe khởi hành với ST TẤN.

Đang trò chuyện thì ông ST CAO chạy xe từ từ tới báo tin là Đức HỘ PHÁP đã quy Thiên rồi.

Sáu cặp mắt nhìn nhau đầy giọt lệ, không nói nên lời.

Bắt tay nhau, kẻ lên xe người trở về Bệnh Viện CALMETTE. ST TẤN đi thẳng về Thánh Thất báo động "Đức HỘ PHÁP đã qui Thiên" cả Chức Sắc nam, nữ tại Trấn Đạo đều khóc âm thầm.

Ngài BẢO ĐẠO thì viết tin buồn gởi lên Chánh Phủ các nơi.

Còn Ngài Tổng Giám VÕ VÃN KHUÊ lên lầu dọn lại căn phòng của Đức NGÀI nghỉ cho được trang hoàng, (sau mấy tuần lễ nằm Bệnh Viện) ST TẤN thì lo cái ghế cho Đức NGÀI tạm ngồi chờ giờ tẩm liệm.

Xe Hồng Thập Tự của Bệnh Viện đưa Thánh Thể của Đức NGÀI về tới Thánh Thất lúc 13 giờ 20 phút ngày 17 tháng 5 năm 1959, trước mấy ngàn Đạo hữu bao quanh Thánh Thất.

Văn phòng Trấn Đạo Tần Quốc thì tấp nập Chức Sắc từ các địa phương về thọ tang, còn Ngài Thái Chánh Phối Sư THÁI KHI THANH lo báo trình về Hội Thánh Tòa Thánh Tây Ninh tin buồn là Đức HỘ PHÁP đã qui Thiên, và xin chỉ giáo.

Còn Ông Đốc Nhạc TRÂN THIỆN NIỆM cũng như một số đông Chức Sắc không biết nghi thức để lễ Đức HỘ PHÁP như thê nào?

Cô Hai ĐẠM (người nấu ăn cho Đức HỘ PHÁP) cũng buồn rầu cho cảnh bơ vơ nơi xứ lạ quê người. Chẳng biết phải nấu ăn như thế nào để đãi Bổn Đạo ở khắp mọi nơi hội tụ về quá đông đảo.

Chỉ riêng Ngài BẢO ĐẠO rất bình tĩnh viết thơ báo tin buồn về Hội Thánh Tây Ninh và cho biết: Tối nay sẽ cầu Cơ, cầu xin Đức HỘ PHÁP giáng cơ về chỉ dẫn cách thức táng lễ cho làm giảm bớt sự lo âu của Trấn Đạo Tần Ouốc.

* ĐỨC HỘ PHÁP (GIÁNG CƠ VỂ CHỈ DẪN NGHI TIẾT NGHI LỄ ĐĂNG VÀ CHO MỘT BÀI THI LÀM BÀI ĐĂNG ĐIỆN.

Trót đã 3 năm ở xứ người

Đem thân đổi lấy phút tươi vui

Ngờ đâu vạn sự do Thiên định

Tuối đã bảy mươi cũng đủ rồi

Nhớ tiếc sức phàm thừa chống chỏi

Buồn nhìn cọi Đạo vồn chơi vơi

Rồi đây ai đến cầm Chơn Pháp

Tô điểm non sồng Đạo lẫn Đời.

Được chỉ dẫn nghi tiết cũng tế và nghi lễ an táng xong, cả Trấn Đạo và Chức Sắc vui mừng vô hạn vì Bổn Đạo lo âu chẳng biết thiết lễ an táng ra thế nào?

Trấn Đạo THÔNG TRI cho Bổn Đạo ở các địa phương tề tựu về dự lễ, buổi lễ Tang cử hành trong vòng 10 ngày mới đưa Liên Đài Đức NGÀI nhập Tháp.

Ông Tổng Giám VÕ VĂN KHUÊ không rời khỏi đoàn chuyên viên Thợ mộc ngày đêm lo đóng cho xong Liên Đài để kịp giờ tẩn      liệm.

Ông Cò quận 5 của Thủ Đô Phnom Pênh  cũng    túc trực ngày đêm đến khi tẩn liệm xong ông mới ra về.

Trong 10 ngày và đêm tiếng mõ chuông không dứt. Bổn Đạo ở các địa phương chia phiên nhau tụng kinh suốt sáng.

Riêng Ngài BẢO ĐẠO thì vô cùng bận rộn đón tiếp các Lãnh Đạo Quốc Tế đến bái lễ. Hết Phái đoàn nầy đến Phái đoàn khác vì họ đã nhận được bảng Cương Lĩnh Chánh Sách Hòa Bình Chung Sống của Đức HỘ PHÁP đã gỏi đến họ vào năm 1956 nên có nhiều vị Lãnh Đạo các nước Trung Lập đên dự lễ tung.

Bài Ai Điếu của Ngài PEN NOUTH Thủ Tướng Chánh Phủ Hoàng Gia Cao Miên đã làm xúc động Năm mươi chục ngàn con tim của người tín hữu Cao Đài tại Cao Miên.

Bà đồng tử SARAH BARTEL ở Paris đã làm chấn động cả Thế Giới về việc "THOÁT XÁC CỦA ĐỨC GIÁO CHỦ ĐẠO CAO ĐÀI".

Báo chí cả Thế Giới đều đưa tin 10 ngày lễ Tang của Đức HỘ PHÁP PHẠM CÔNG TẮC rất đầy đủ, (xin không nhắc lại làm bận lòng quí đọc giả).

* BUỔI HỢP BẤT THƯỜNG CỦA ĐOÀN CHỨC SẮC LƯU VONG VỚI ĐỨC HỘ PHÁP

Sau lễ an táng Đức HỘ PHÁP vừa xong thì Ngài BẢO ĐẠO liền mời số Chức Sắc lưu vong dưới quyền Chủ Tọa của Ngài BẢO ĐẠO.

Toàn cả Chức Sắc lưu vong đồng đưa tay tôn vinh Ngài BẢO ĐẠO lên làm Trưởng Phái Đoàn (thay thế Đức HỘ PHÁP).

Cả Chức Sắc đồng tình nguyện sống lưu vong trên đất nước Cao Miên cho đến ngày nào nước Việt Nam được Thống nhất, Độc lập và thực hiện Hòa Bình Trung Lập thì mới hồi hương về Việt Nam.

Buổi hợp rất xúc động, vô cùng buồn tẻ để rồi mỗi người đi một nơi lo bề sinh sống và chờ đợi tin Hội Thánh ở Tòa Thánh Tây Ninh.

* NGÀI BẢO ĐẠO HƯỚNG ĐƯA HIỀN HUYNH CHÁNH PHỐI SƯ THÁI KHÍ THANH VÀ ST LÊ QUANG TẤN ĐẾN VIẾNG HOÀNG THƯỢNG NORODOM SURAMARITH (VUA CHA CỦA QUỐC TRƯỞNG NORODOM SIHA NOUK).

Xe vừa tới Hoàng Cung, Hoàng Thưng NORODOM SURAMARIT ra tận cửa tiếp đón Ngài BO ĐẠO và 2 vị Chức sắc trong Phái đoàn vào Hoàng Cung an tọa trên bn cái chế (salon) xa lông.

HOÀNG THƯỢNG liền hỏi (bằng tiếng Miên) Hiền Huynh THÁI KHÍ THANH liền báo trình là Tòa Thượng Thẩm Chánh Phủ Hoàng Gia Cao Miên đã chấp nhận "y án” đập phá ngôi Thánh Thất y như Tòa Án Hòa Giải Rộng Quyền, đã Tuyên Án "Đập Phá" ngôi Thánh Thất mới xây dựng.

Hiền Huynh THÁI KHÍ THANH cầu xin HOÀNG THƯỢNG đình chỉ việc thi hành "Bản Án đập phá" ngôi Thánh Thất Cao Đài.

HOÀNG THƯỢNG liền bảo làm đơn dâng lên HOÀNG THƯỢNG cứu xét lại.

HOÀNG THƯỢNG hỏi Ngài BẢO ĐẠO (Bằng tiếng pháp) Đoàn lưu vong có chuyện gì không?

Ngài BẢO ĐẠO liền đáp: Thưa mọi việc đều tốt đẹp.

HOÀNG THƯỢNG xoay qua hỏi Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN (bằng tiếng Pháp) đi tu từ hồi nào mà còn nhỏ tuổi quá vậy?

Sĩ Tải TẤN đáp: Đi tu học khi mới ra trường đồng thời ST TẤN cầu xin HOÀNG THƯỢNG ân xá cho hủy bỏ bản án 3 tháng tù của Tòa Án Hòa Giai Rộng Quyền đi xử 3 tháng tù ở về tội xâm nhập vào nước Cao Miên bất hợp pháp vào năm 1957.

HOÀNG THƯỢNG liền bảo ST TẤN làm đơn dâng lên để HOÀNG THƯỢNG chuyển qua Tòa Án Thương Thẩm chỉ thị cho Tòa Án Hòa Giải Rộng Quyền xử lại vì lên Cao Miên ST TẤN đã đến phòng Cảnh Sát chụp hình và lăng tay đúng thủ tục nhưng chưa cấp giấy Tỵ nạn Chính trị thì bị bắt đưa ra Tòa Án xử 3 tháng tù ở.

ST TẤN dâng đơn lên HOÀNG THƯỢNG thì nội trong 3 tháng sau thì Tòa Án Hòa Giải Rộng Quyền có lịnh mời đến dự phiên Tòa vào năm 1959.

Ông Chánh Tòa HGR.Q tuyên bố: khi tới Phnom Pênh LÊ QUANG TẤN có đến trình diện phòng cảnh Sát có chụp hình, có lăng tay đầy đủ thủ tục người xin Tỵ nạn Chính trị nhưng chưa cấp giấy phép thì bị bắt, nay Tòa Án cứu xét lại "tha bổng" hủy bỏ bản án đã xử 3 tháng tù trước kia (1957).

Phiên Tòa bế mạc ST TẤN ra về Thánh Thất để trình diện Ngài BẢO ĐẠO là mọi việc đều êm suôi hết ST TẤN có giấy tờ hợp lệ đã.

* ĐỘI BÓNG CHUYỀN CAO ĐÀI ĐI THI ĐẤU TỚI ĐÂU THÌ ĐÁNH THẮNG ĐÓ

ST TẤN xin phép Ngài BẢO ĐẠO cho thành lập một Đội đánh Bóng Chuyền được sự chấp nhận cho phép của Ngài BẢO ĐẠO ST TẤN liền mời một số Thợ hồ và các em tu sĩ ở chung quanh Thánh Thất hợp lại với nhau để thành lập đội Bóng Chuyền Cao Đài.

Đội Bóng Chuyền có đồng phục trang hoàng mặc quần cụt đen có 2 sọc trắng, áo thì màu xanh có hàng chữ trước ngực là 2 chữ Cao Đài, còn phía sau lưng áo thì mang số. Tập dợt tại sân nhà nhiều nên rất nhuần nhuyễn ăn ý cùng nhau.

Đội Bóng Chuyền Cao Đài dưới quyền điều khiển và huấn luyện của Giáo Sư HÔ THÁI BẠCH, còn phương tiện đi thi đấu thì ST TẤN lo hết.

Đội Bóng Chuyền Cao Đài được mời đi tham dự nhiều nơi trong Thủ Đô Phnom Pênh và các Tỉnh Thành.

Những trận chung kết được, ST TẤN về tham dự khuyến khích nên anh em trong Đội rất hài lòng hăng say tập dợt nên tiến bộ rất nhanh, Thắng nhiều hơn thua nên các cầu thủ đều hăng say tập dợt không bỏ sót buổi nào cả nên đội Bóng Chuyền tiến bộ nhanh nhứt là sự ân cần huấn luyện của Giáo Sư HỒ THÁI BẠCH .

Việt Kiều Tỵ nạn trên đất Cao Miên làm những nghề "bất đắc dĩ" như Sĩ - Tải LÊ QUANG TẤN.

Mỗi bạn đều có công ăn việc làm đủ hết, chỉ mình ST TẤN bơ vơ bên Cạnh Ngài BẢO ĐẠO lâu ngày cũng đâm ra chán nản nên ST TẤN xin đi ra ngoài làm ăn với nghề "Thầu Khoán" bât đắc dĩ.

ST TẤN nhờ Bổn Đạo giúp đỡ mở Văn Phòng Thầu Khoán và cung cấp văn phòng phẩm và cung cấp vật liệu cho đồn điền CHUP. Việc làm rất trôi chảy và lời to.

Tại văn phòng ST TẤN có trương tấm bảng hiệu là "QUANG TẤN" viết bằng chữ Miên và chữ Pháp.

Trong Văn Phòng thì có ông Trung Tá TRẦN Đình VỴ (Trung Đoàn Trưởng Sư Đoàn Nhảy Dù của Đại Tá NGUYỄN CHÁNH THI đảo chánh TT NGÔ ĐÌNH DIỆM "hụt", bỏ chạy lên Cao Miên xin Tỵ nạn Chánh trị) thay mặt ST TẤN bận đi ra ngoài, ông Trung Tá VỴ trông nom 2 nhân viên LÂM YẾN (người Trung Hoa gốc Miên và nói tiếng Việt Nam rất thông thạo), lo giấy mực văn phòng phẩm cho Bộ Giáo Dục.

CHAA LIRIT là người MIÊN chánh tông rất nhanh nhẹn về việc chuyển công văn đến các cơ sở để giao đồ.

Căn phố mà ST TẤN mướn để làm văn phòng Thầu Khoán và cung cấp vật liệu cho đồn điền cao su CHUP được ông TRẦN ĐÌNH VỴ lo sắp xếp rất trang hoàng.

ST TẤN bận việc đi ra ngoài thì ông VỴ thay thế điều khiển nhân viên trong văn phòng Thầu Khoán.

Công cuộc làm ăn của ST TẤN rất phát đạt, mua được 3 chiếc xe hơi và hùn với bạn mở quán bán Phở.

- Một chiếc xe Oshmobile 4 chỗ ngồi (xe Hoa Kỳ) để những ngày lễ lớn Cao Miên đưa bạn bè đi thăm quan.

- Một chiếc xe Woswaghen vận tải để cho em LÂM YẾN sử dụng đi giao hàng cho các Công Sở.

- Còn chiếc Woswaghen du lịch thì do ST TẤN lấy đi đây đó để ngoại giao.

* RƯỚC CÁC THÀNH VIÊN TRONG ĐOÀN LƯU VONG VỚI ĐỨC HỘ PHÁP CÒN Ở THÁNH THẤT CAO ĐÀI PHNOM PÊNH LÊN LÀM VIỆC TẠI ĐỒN ĐIÊNN CAO SU CHUP

Được trúng THẦU xây dựng "nhà" cho các Thầy, Thợ và Công nhân Thầu Khoán, TẤN liền đến ông Tổng Giám VÕ VÃN KHUÊ cùng đoàn Thợ hồ lên đồn điền cao su CH UP.

Ông Tổng Giám KHUÊ đồng ý chấp nhận đưa 12 Công Thợ lên CHUP (thuộc tỉnh Komphongcham) để tiếp nhận công trường xây dựng mà Thầu Khoán TẤN đã ký Hợp Đồng với Chủ đồn điền CHUP.

Thầu Khoán TẤN đến phòng Cảnh Sát Đặc Biệt của Chính Phủ Hoàng Gia cho phép ông Tổng Giám KHUÊ được rời khỏi Thánh Thất để lên đồn điền CHUP vì Việt kiều xin Tỵ nạn lưu vong Chính trị không được rời khỏi Thủ Đô Phnom pênh.

Tới đồn điền CHUP, Thầu Khoán TẤN giao hết công tác cho ông Tổng Giám KHUÊ trọn quyền điều khiển Công Thợ, ông Tổng Giám KHUÊ mướn thêm một số nhân công và thợ để phụ giúp việc xây dựng nhà cho Thầy, Thợ và nhân công của đồn điền CHUP.

Mỗi tuần lễ Thầu Khoán TẤN đều lên viếng công trường và trả tiền cho công nhân, thợ mà ông Tổng Giám KHUÊ đã mướn giúp việc tại đồn điền.

Hoàn thành xong đúng thời gian Ký Hợp Đồng, Thầu Khoán TẤN bàn giao nhà cho Chủ đồn điền và ông Tổng Giám KHUÊ cùng đoàn thợ thi công về Phnom Pênh, trở về trú ngụ nơi          Thánh Thất.

* VIỆT KIỀU TẠM TRÚ TẠI CAO MIÊN LẦN LƯỢT BỊ TRỤC XUẤT VỀ VIỆT NAM

ST NGUYỄN HỬU KHỎE đang làm việc tại đồn điền cao su CHUP thì bị Cảnh Sát ở tỉnh Komphongcham bắt giam cầm rồi dẫn giải về Thủ Đô Phnom Pênh chờ ngày trục xuất về Việt Nam.

Lần lượt các Thầy làm việc ở đồn điền bị bắt và bị trục xuất ra khỏi đất nước Cao Miên để trở về Sài Gòn sinh sống.

Hành động nghĩa hiệp của ông Thầu Khoán LÊ QUANG TẤN là mỗi khi có Thầy nào làm việc ở Đồn Điền cao su CHUP bị bắt dẫn giải về Phnom Pênh để chờ ngày đưa về biên giới (Việt Nam và Cao Miên) thì đích thân ông Thầu Khoán TẤN tự lái xe lên đồn điền rước vợ con các Thầy bị bắt chở về Phnom Pênh cho vợ chồng và các con được gặp nhau căn dặn việc gia đình.

Nhứt là với sự ngoại giao khéo léo của ông Thâu Khoán TẤN sắp xếp cho vợ chồng ngồi khít bên nhau (trên xe dẫn giải các Thầy và xe của ông TẤN từ Phnom pênh cho đến đồn biên giới mới tách ra kẻ bị đưa đi người ở lại thì ông Thầu Khoán TẤN đích thân lái xe đưa gia đình các Thầy trở về tận đồn điền cao su CHƯP bất chấp sự hiểm nguy đang làm ân phát đạt cũng như ông LÊ QUANG TẤN nói vui chơi với các Thầy bị trục xuất: "hôm nay tôi đưa đón vợ con các anh đến tận biên giới rồi đây đến phiên tôi bị trục xuất ai đưa đón đây (rồi cũng cười xòa với nhau).

* THẦU KHOÁN LÊ QUANG TẤN BỊ CẢNH SÁT CAO MIÊN BẮT DẪN GIẢI VỀ VIỆT NAM TRONG 24 GIỜ

ccTiếp theo là Thầu Khoán TẤN bị hắt và bị trục xuất về Việt Nam nội trong 24 tiếng đồng hồ mà Ngài BẢO ĐẠO không can thiệp kịp. Nếu Ngài BẢO ĐẠO kịp thời đưa ra Bản Án của Tòa Hòa Giải Rộng Quyền xử lại lần thứ hai "Tha bổng" và hủy bỏ Bán Án đã xử 3 tháng tù (1959) thì Sĩ Tải TẤN khỏi bị trục xuất. Vì bắt Thầu Khoán TẤN buổi chiều thì sáng ngày hôm sau dẫn giải về Việt Nam (vì sự oán hận của cựu Thiếu Tướng LÊ VĂN TẤT) đã bị ST Tải LÊ QUANG TẤN kịp thời báo lên Đức Quốc Trưởng NORODOM SIHANONK nên TT TẤT Tỉnh Trưởng Tỉnh Tây Ninh bị thất bại trong việc rước Liên Đài Đức HỘ PHÁP về Tòa Thánh Tây Ninh vào cuối năm 1963.

Thời gian lưu vong (Tỵ nạn chính trị) cựu Thiếu Tướng LÊ VĂN TẤT có đến Thánh Thất Cao Đài Phnom Pênh xin viếng thăm Đức HỘ PHÁP nhưng không bao giờ được Đức HỘ PHÁP tiếp, nên TT TẤT mới nhờ ông Có WAR - OUK - YEM tìm cách dẫn vào thăm Đức HỘ PHÁP rất máy móc.

Thời gian lưu vong ở Thủ Đô Phnom Pênh TT. LÊ VĂN TẤT là bạn thân của ông WAR - OUK - YEM đi dùng cơm tại Nhà Hàng sang trọng tại Thủ Đô Phnom Pênh cùng mời ông WAR - OƯK - YEM đi khiêu vũ. Ông WAR - OUK - YEM là người ký giấy cho phép người Việt lưu trú thêm 3 tháng cho Việt Kiều Tỵ nạn chính trị.

Muốn biết rõ sức khỏe của Đức HỘ PHÁP để báo về cho người em ruột là LÊ TRUNG NGHĨA ở Sài Gòn được biết sức khỏe của Đức HỘ PHÁP hiện giờ ra sao?

Muốn vào thăm viếng mà Đức HỘ PHÁP không tiếp nên TT TẤT mới bày mưu kế cho ông WAR - OUK - YEM vào thăm Đức HỘ PHÁP để cho TT TẤT cùng tháp tùng đi theo (một lần duy nhứt mà TT TẤT được kiến diện Đức HỘ PHÁP. Vì Đức HỘ PHÁP tiếp ông Cò Phó WAR - OUK - YEM thì phải có TT TATcùng theo.

Mãi đến khi chế độ Tổng Thống NGÔ ĐÌNH DIỆM (1963) bị lật đổ (bị đảo chánh) thì TT TẤT trở về Việt Nam do Tổng Thông DƯƠNG VĂN MINH Lãnh Đạo giúp đỡ.

Muốn làm lành với Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh, Tổng Thống DƯƠNG VĂN MINH mới ra lịnh bổ nhiệm cựu Thiếu Tướng Cao Đài là LÊ VĂN TẤT làm Tỉnh Trưởng Tỉnh Tây Ninh.

Lợi đụng chức quyền Tỉnh Trưởng Tỉnh Tây Ninh, TT TẤT mới lên thăm ông WAR - OUK - YEM để nhờ giới thiệu với vị Đại Tá Tỉnh Sway Riêng (tỉnh Tây Ninh của Việt Nam giáp ranh với tỉnh Sway Riêng của Cao Miên). Đại Tá Tỉnh Trưởng Tỉnh Sway Riêng kết thân với TT TẤT.

TT. LÊ VÃN TẤT, Tỉnh Trưởng TỉnhTây Ninh thường xuyên mở dạ hội có tổ chức khiêu vũ (tại tư dinh của Tỉnh Trưởng Tây Ninh) để đưa xe đến Phnom Pênh rước ông WAR - OUK - YEM và Đại Tá Tỉnh Trưởng Tỉnh Sway Riêng đến Tỉnh Tây Ninh tham dự các dạ hội, dùng cơm và khiêu vũ trong tình thân mật.

Lợi dụng chức quyền của Đại Tá Tỉnh Trưởng Sway Riêng để đưa TT LÊ VĂN TẤT Tỉnh Trưởng Tây Ninh lên kiến diện Ngài NORODOM KANTOL Thủ Tướng Chính Phủ Hoàng Gia Cao Miên để xin rước Liên Đài (Hài cốt) của Đức HỘ PHÁP còn tạm gởi trên đất Cao Miên.

Vì Thủ Tướng NORODOM KANTOL không biết Đức HỘ PHÁP trước khi qui Thiên đã gởi Di Ngôn lên Đức Quốc Trượng NORODOM SIHANOUTH xin tạm gởi thể xác và Phái Đoàn Cao Đài (do Đức NGÀI hướng dẫn) lên Đức Quốc Trưởng NORODOM SIHANOUTH.

Gìn giữ cho đến khi nào nước Việt Nam được Thống Nhất Độc Lập và Trùng lặp mới di Liên Đài Đức HỘ PHÁP về Tòa ThánhTây Ninh an táng.

Thủ Tướng NORODOM KANTOL cho TT LÊ VĂN TẤT rước Liên Đài Đức HỘ PHÁP (theo lời giới thiệu của Đại tá Tỉnh Trưởng Tỉnh Sway Riêng).

TT TẤT lợi dụng chức quyền Tỉnh Trưởng Tây Ninh bất chấp Di Ngôn của Đức HỘ PHÁP đã gởi cho Đức Quốc Trưởng NORODOM SIHANOUTH đã bị Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN (còn Tỵ nạn Chính trị tại Cao Miên) dâng tờ lên Đức Quốc TRƯỞNG xin cứu xét lại.

Bị Thượng quyền là Đức QUỐC TRƯỞNG bảo Thủ Tướng KANTOL rút văn thư cho phép TT TẤT rước Liên Đài Đức HỘ PHÁP nên TT TẤT mới bày mưu kế cho ông WAR - OUK - YEM dùng Bản Án của Tòa Hòa Giải Rộng Quyền để trục xuất LÊ QUANG TẤN về Việt Nam trong 24 tiếng đồng hồ (mà Sĩ Tải TẤN không được thẩm vấn lời nào cả) để rửa hận là không rước liên đài Đức HỘ PHÁP về Tòa Thánh Tây Ninh được), bị mất sĩ diện với Bổn Đạo.

Mưu đồ rước Liên Đài đã bị thất bại nên TT LÊ VĂN TẤT Tỉnh Trưởng Tỉnh Tây Ninh oán hận ST Tải LÊ QUANG TAM là như thê nên biết rõ Sĩ - Tải LÊ - QUANG - TẤN là một chức sắc ưu tú, được sự tín nhiệm của cố HỘ PHÁP PHẠM - CÔNG -TẮC, từng đại diện cho Đức Ngài đi dự Đại hội tôn giáo quốc tế và trong nước.

Với trách nhiệm Tổng Thư Ký Ban Vận Động. Chánh Sách Hòa Bình Chung Sống miền Nam Việt Nam, Sĩ - Tải LÊ – QUANG - TẤN đã khéo léo tổ chức Ban Vận Động Hòa Bình Chung Sống khắp cả tỉnh thành, quận, xã thành công tốt đẹp, khiến cho nhà cầm quyền Ngô Đình Diệm quan tâm lo ngại sự bành trướng sâu rộng của chánh sách Hòa Bình Chung Sống mà cả đồng bào miền nam phấn khởi hưởng ứng trong khi Tổng Thống Ngô Đình Diệm hô hào kêu gọi toàn dân triệt để chống Cộng Sản và lên án Cao Đài ăn cơm quốc gia thờ ma cộng sản.

Vì thế mà trên 200 chức sắc Cao Đài từ thánh địa Tòa - Thánh Tây Ninh đến các tỉnh thành bị công an và mật vụ của bác sĩ TRÂN - KIM - TUYÊN bắt giam cầm suốt 2 năm qua mà không đưa ra tòa án xét xử.

Trước sự đàn áp bắt bớ của chế độ NGÔ ĐÌNH DIỆM quá ư nặng nề, Đức HỘ PHÁP PHẠM - CÔNG –TẮC đang lưu vong tại thủ đô PHNOM- PENH liền có văn thư đề ngày 20-03-1957 gửi cho ông Chủ tịch ủy Hội Quốc Tế kiểm soát đình chiến tại VIỆT NAM giới thiệu Sĩ - Tải LÊ - QUANG - TẤN đại diện chánh thức của Đức Ngài bên cạnh ủy Hội Quốc Tế kiểm soát đình chiến tại VIỆT NAM để đệ trình danh sách những chức sắc Cao Đài bị chế độ NGÔ ĐÌNH DIỆM bắt giam cầm lên chủ tịch để kịp thời can thiệp với Tổng Thống NGÔ ĐÌNH DIỆM phải trả tự do gấp cho những chức sắc Cao Đài còn bị giam giữ.

Bị áp lực can thiệp nặng nề của ông Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc và Chủ tịch ủy Hội Quốc Tế kiểm soát đình chiến tại Việt Nam trưng bày những bằng chứng xác thực mà chế độ NGÔ ĐÌNH DIỆM đã vi phạm luật pháp trắng trợn về nguyên tắc nhân quyền của Liên Hiệp Quốc, nên Tổng Thống NGÔ ĐÌNH DIỆM phải khắc phục nhân nhượng trao trả 96 vị chức sắc (đợt trả đầu tiên) trong dịp lễ Tết Tân Niên năm Đinh Dậu.

Được biết Sĩ - Tải LÊ - QUANG - TẤN thường xuyên đến ông chủ tịch UHQTKSĐCVN để cung cấp danh sách chức sắc bị bắt bớ và những chi tiết chính xác cần thiết cho ông chủ tịch dễ dàng tiến hành cuộc điều tra tận chỗ. Nhứt định Sĩ - Tải LÊ - QUANG - TẤN đã bị công an, mật vụ của chế độ NGÔ ĐÌNH DIỆM ngày đêm theo dõi nên Đức HỘ PHÁP liền ra lệnh cho ông Giáo Hữu Thái - Tây - Ninh vượt biên giới Cao Miên về tận thánh địa Tòa Thánh Tây Ninh (Việt Nam) rước Sĩ - Tải LÊ - QUANG - TẤN lên Đức Ngài dạy việc, và Sĩ - Tải LÊ - QUANG - TẤN tới PHNOM- PENH trình diện Đức HỘ PHÁP được phán dạy: Con ra sở cảnh Sát Đặc Biệt của Chánh Phủ Hoàng Gia Cao Miên chụp hình lăn tay xin tỵ nạn chính trị nơi đất nước Cao Miên để chờ nhiệm vụ mới.

Với 9 năm lưu vong tại PHNOM- PENH, mãi đến năm 1964 thì Sĩ - Tải LÊ - QUANG - TẤN bị Cảnh Sát Đặc Biệt của Chánh Phủ Hoàng Gia bắt trục xuất về Việt Nam mà Đức Quốc Trưởng NORODOM SIHANOUTH không hay biết.

Tin tưởng một ngày tốt đẹp, Thượng Hoàng NORODOM SIHANOUTH biết rõ Sĩ - Tải LÊ - QUANG - TẤN bị con cháu (Cảnh Sát Đặc Biệt Hoàng Gia) của Thượng Hoàng trục xuất về Việt Nam vào năm 1964 không được hưởng quy chế công pháp Quốc Tế với hai bàn tay trắng và bộ đồ mặc trong mình mà thôi đã làm tổn thương đế lời của Đức Quốc Trưởng NORODOM SIHANOUTH trước sự hiện diện của ông Bộ trưởng thông tin Chánh Phủ Hoàng Gia và phóng viên báo chí trong nước và phóng viên truyền hình của phái đoàn ngoại giao các tòa đại sứ tại PHNOM- PENH vào năm 1959 khi Đức Quốc TRƯỞNG đi công du các nước Âu châu vừa trở về tới PHNOM- PENH: “Tôi rất tiếc là về tới nước nhà mới biết là Đức HỘ PHÁP PHẠM - CÔNG – TẮC, giáo chủ đạo Cao Đài đã qui thiên. Tôi vô cùng xúc động là không còn được hội kiến thảo luận với Đức Ngài, xin nhờ ông chủ nhiệm nhựt báo HỮU NGHỊ thông tin đến chức sắc và Bổn Đạo Cao Đài là tôi hoàn toàn chấp nhận hết những điều yêu cầu theo bảng Di Ngôn của Đức HỘ PHÁP đã gởi cho tôi ngày 13 tháng 5 năm l959, Chánh phủ Hoàng Gia Cao Miên và tôi hứa sẽ bảo hộ, giúp đỡ chức sắc tùy tùng lưu vong với Đức Ngài như trước kia vậy.

Với tình thâm giao gắn bó của Đức Quốc TRƯỞNG đối với Đức HỘ PHÁP làm rung động hằng triệu con tim của người tín đồ Cao Đài ngoan đạo ở Cao Miên và Việt Nam. Nhưng thân thương thay cho Sĩ - Tải LÊ - QUANG - TẤN bị trục xuất từ PHNOM- PENH về Việt Nam rất oan uổng và kế tiếp bị nhà cầm quyền Cộng Sản Việt Nam bắt giam 9 năm tù từ năm 1975 cho đến năm 1984 mới được đưa về “Quản chế” tại Thánh Thất Cao Đài Saigon.

Những vui buồn thăng trầm đắng cay tù tội của đoàn chức sắc Cao Đài cùng lưu vong tỵ nạn chính trị với Đức HỘ PHÁP trên đất nước Cao Miên trung lập mà người tu sĩ Cao Đài hằng gi nhớ nên chỉ biên soạn lại thời gian Sĩ Tái TẤN lưu vong (Tỵ nạn chính trị) ở Phnom Penh mà thôi.

Bị trục xuất về Việt Nam vào năm 1964. Sĩ Tãi LÊ ỌUANG TẤN được CẢNH SÁT Cao - Miên đưa về Đồn OM - XA - NOR bằng đường thủy (giáp ranh với Quận Tân Châu Việt Nam) tránh khỏi kế hoạch của TT TẤT Tỉnh Trưởng Tỉnh Tây Ninh đang mong chờ. ST TẤN bị dẫn giải bằng đường bộ (về đồn Ba - Vết thì bị đưa về tỉnh Tây Ninh rơi vafo vòng tay của TT TẤT) Nhờ bị dẫn giải về bằng Tàu, ST TẤN khỏi bị TT TẤT bắt giam. Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh chưa thu nhận cho Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN trở lại hành đạo như trước (vì TT TẤT còn đang làm Tỉnh Trưởng Tỉnh Tây Ninh) Mãi đến khi TT TẤT bị mất Chức Tỉnh Trưởng Tỉnh Tây Ninh thì Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN mới trở lại hành đạo như trước kia vậy.

Kính bút

Thủ Đức, ngày 12 tháng 06 năm 2006

Sĩ Tải: Hiệp Thiên Đài

NGUYỄN HỮU KHỎE

Biên soạn

 

 

 


HỘ PHÁP ĐƯỜNG

NO 238/HP-TN

ĐẠI ĐẠO TAM KỲ PHỔ ĐỘ

TÒA THÁNH TÂY NINH

HỘ PHÁP

 

PHẠM-CÔNG-TẮC

Gởi cho Chủ Tịch ủy Hội Quôc Tế

Kiểm Soát Đình Chiến tại Việt Nam

Kính thưa Ông Chủ tịch

Tôi rất lấy làm vinh dự được báo cáo cho ông hay biết về việc tham gia đóng góp vào sự thống nhất đất nước Việt Nam, do bởi những phương pháp hòa bình. Tôi có thiết lập một Chương Trình họat động Hòa Bình Chung Sông vào ngày 26 tháng 3 năm 1956, giữa hại miền Nam Bắc Việt Nam.

Tôi đã gửi đến ông Chương Trình ấy cùng lúc, cũng như tôi đã gửi cho hai cụ Chủ Tịch Hồ Chí Minh và NGÔ ĐÌNH DIỆM, cùng các ông chủ tịch và tổng thư ký Liên - Hiệp - Quốc, cũng như đồng chủ tịch hội nghị lần hai ở Genève và tất cả các cường quốc thế giới, và tất cả những nước Đông Nam Á Âu.

Cũng như ông nhận thấy chương trình nầy không có xu hướng phá họai, mà còn có thể hòa hợp với quan niệm đúng theo tinh thần hiệp định Gènève, đã được biết đó là một giải pháp của một tình trạng phức tạp về vấn đề thống nhất nước Việt Nam bằng những phương thức Hòa Bình.

Nhưng chẳng may, chánh phủ NGÔ ĐÌNH DIỆM không muốn nhìn thấy vân đề nầy cùng với một góc độ, và lại bát bỏ, giam cầm nhiều người, mà họ không có phạm tội trạng, mà họ thẳng thắng bày tỏ sự tham gia vào chương trình họat động Chung Sống Hòa Bình nầy và họ đã gắn liền với người cầm đầu Giáo Hội tinh thần.

Những sự bắt bỏ và giam giữ tùy tiện này đã mắc phải là do chánh phủ NGÔ ĐÌNH DIỆM đã vi phạm luật pháp trắng trợn về mặc nguyên tắc Nhân quyền của Liên Hiệp Quốc đã ban hành, những sự thỏa ước hiệp định Gènève đã tham gia vào sự biểu lộ ý chí rộng rãi trong nhân dân trong việc thực thi chánh sách Hòa Bình Chung sống và hòa giải Giữa hai miền Nam Bắc Việt Nam.

Tôi yêu cầu ông Chủ Tịch cho mở cuộc điều tra tận chổ và xin can thiệp trả tự do gâp cho những người đã bị giam giữ.     

“Vị Sĩ Ti LÊ QUANG TẤN tự TRƯỜNG, chức sắc Cao Đài, hiện ở tại Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh (miền nam Việt Nam), là người đại diện chánh thức của tôi, bên cạnh ủy Hội Quốc Tế kiểm Soát Đình Chiến tại Việt Nam, để cung cấp những chi tiết chính xác cần thiết giúp việc tiến hành điều tra được dễ dàng”.

Xin đính kèm theo đây danh sách những người bị bắt giữ và giam cầm của chánh phủ NGÔ ĐÌNH DIỆM dính liền với chương trình Hòa Bình Chung sống.

Danh sách này không có sự hạn chế và vị Sĩ Tải LÊ QUANG TẤN tự TRƯỜNG sẽ Đại Diện cho chúng tồi, có đủ khả năng cung cấp lần lượt, hầu trao những điều chỉ dẫn về các người khác bị bắt bớ và giam cầm cùng gỉống nhau một nguyên do.

Tôi tin tưởng vào sự can thiệp cao cả và khản khẩn gấp của ông, nhân danh luật pháp và sự công bằng đã làm chọ chánh phủ Ngô Đình Diệm phải tôn trọng đến mức tối đa những nguyên tắc, những điều cơ bản nhất là quyền tự do cá nhân.

Kính xin ông Chủ Tịch hãy tin lòng kính trọng của tôi.

 

Phnom Penh, ngày 20 tháng 3 năm 1957

226_yohani Thei_Preag Bet Norodom

Tạm dịch y nguyên văn

Ra Việt Ngữ

Tòa Thánh Tây Ninh Ngày 11 – 12 – 1965

Truyền Trạng

 

 

LÊ QUANG TẤN


 

 

THE HAPPINESS AND SADNESS

OF THE CAODAISM DIGNITARY DELEGATION

WITH HIS HOLINESS HỘ PHÁP

IN THE CAMBODIA

(PHNOM-PENH)

 


FOREWORD

I have assigned a Justice Representative of Cambodia Religious Region for many years and lived at the Tower Pagoda (Phnom Penh) until the time the Exile Delegation of His Holiness HỘ PHÁP PHẠM CÔNG TẮC – the Head of Caodaism of Tây Ninh Holy See came to Cambodia as a Political Refugee in Phnom Pênh.

When the car stopped in front of the HOUSE OF GRATITUDE, the Gentle Brother Giám Đạo/Juridical Inspector HÙYNH HỮU LỢI with other Dignitaries came out to the gate to welcome the exile Delegation of His Holiness HỘ PHÁP for taking a rest at HOURSE GRATITUDE.

When coming to Phnom Pênh, His Holiness HỘ PHÁP immediately wrote a letter and sent the Political Program about “Coexisting Peacefully” Policy initiated by His Holiness HỘ PHÁP:

-         GENERAL SECRETARY OF UNITED NATION ORGANIZATION.

-         LEADERS OF NATIONS on over the World.

-         RELIGIOUS LEADERS on over the World.

Everyone knows: His Holiness HỘ PHÁP does not want to see the war, fight of two blocks happening between the Capitalism and Communism in competition for the Suzerain, it leads Vietnam into fighting each other.

The next step, His Holiness HỘ PHÁP assigned the Giáo Hữu/Priest THÁI TÂY THANH to cross the border in order to invite Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN to go urgently to Nam Vang (Cambodia).

For those reasons, the writer wants to mention to Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN in order devote this book to readers for knowing Older Dignitaries who have overcome many miseries in GREAT WAY. Especially, Sĩ  Tải/Archivist’s profound replies to religious friends: “I can do nothing to write the memoir. The fate is decided by the GOD. The bird stands on the good Land”.

 

THE EXILE LIFE OF THE SĨ TẢI/ARCHIVIST LÊ QUANG TẤN CALLED AS TRƯỜNG IN CAMBODIA (PHNOM PENH).

At the HOURSE OF GRATITUDE (Phnom Pênh), His Holiness HỘ PHÁP PHẠM CÔNG TẮC – Head of Caodaism of Tây Ninh Holy See ordered the Giáo Hữu/Priest THÁI TÂY THANH to cross the border from Phnom Pênh of Cambodia to Vietnam to CAODAISM of Tây Ninh Holy See in order to invite Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN in the autumn of 1956.

Sĩ Tải/Archivist NGUYỄN HỮU KHỎE was a Dignitary of Hiệp Thiên Đài/Palace of Divine Alliance such as a Justice Representative of Cambodia Religious Region of Cambodia. He sited on the car to see-off Giáo Hữu/Priest THÁI TÂY THANH to cross the Thạt Mao guardroom to go back Saigon on time determined.

Giáo Hữu/Priest THÁI TÂY THANH is Vietnamese. Because he was born in Cambodia and he was proficient at roads from Phnom Pênh to Saigon, the Sacerdotal Council of Caodai Cambodia chose him as “Contact Man” in order to take frequently letters from Phnom Pênh to Caodai Sacerdotal Council of Tây Ninh Holy See.

Even Giáo Hữu/Priest THÁI TÂY THANH was over 50 years old, He was still smart with  good Religious virtue under faithful to the Caodaism. With this reason, Kim Biên Sacerdotal Council chose the Contact Man for Justice Representative of Cambodia Religious Region of Cambodia.

Within going and coming back just in three days, the report: when Giáo Hữu/Priest Tây went back Tây Ninh Holy See, there were three Dignitaries immediately went to Saigon to meet Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN. Because at the current, the regime of NGÔ ĐÌNH DIỆM quelled the policy of “Coexisting Peacefully” strictly, the Southern Campaign Service belonging the “Coexisting Peacefully” Policy was moved to Saigon in order to act easily toward two regions Eastern Region and Southern Region (Southern and Middle of Vietnam).

The Giáo Hữu/Priest TÂY went to Saigon and to be welcomed warmly. Giáo Hữu/Priest TÂY handed over the Holy Letter to Sĩ Tải/Archivist TẤN with a speech “go to Nam Vang (Phnom Pênh) of Cambodia urgently”. After reading the Holy Letter sent by His Holiness HỘ PHÁP, Sĩ Tải/Archivist TẤN replied: You - Giáo Hữu/Priest! Wait after my meeting with Sĩ Tải/Archivist NGUYỄN MINH NGỜI (Chief of Campaign Service belonging the “Coexisting Peacefully” Policy in odder to hand over the position of General Secretary of “Coexisting Peacefully” Policy of Southern Region. After that, I will say goodbye to Sĩ Tải/Archivist NGỜI, and we will meet you at the Saigon-Châu Đốc bus station, and then I will start to go to Cambodia.

Tải/Archivist Tấn went back the boarding-house, Tải/Archivist NGUYỄN NGỌC TRÂN also came back. Giáo Hữu/Priest TÂY and Sĩ Tải/Archivist TÂY conversed about Religion together while Sĩ Tải/Archivist LÊ  QUANG TẤN was arranging luggage to be present at 4 o’clock at Saigon-Châu Đốc bus station

THE LEAVE-TAKING FROM THE SAIGON BUS STATION TO CHÂU ĐỐC WAS GLOOMY.

At 4pm, the car started from Saigon bus station with full religious friends and the Campaign Service – “Coexisting Peacefully” Policy of Southern Region. The leave-taking was very gloomy, moved with many tears.

At the Châu Đốc bus station, when the bus stopped,  Giáo Hữu/Priest TÂY and Sĩ Tải/Archivist TẤN took me to Tân Châu Châu Đốc pier.

After crossing the pier, Giáo Hữu/Priest TÂY and Sĩ Tải/Archivist TẤN waited the motorbike from Tân Châu to Bet Chay.

One side of the river is land of Vietnam, other land belongs to Cambodia. The border is divided by a 500-meter river. It helps coming or going easily.

At Cambodia region, there is a Caodai Temple called BẸT CHẬY Temple. When coming this Temple, Giáo Hữu/Priest TÂY and Sĩ Tải/Archivist TẤN changed clothes and submitted the Resident Certificates of Cambodia.

FROM THE BẸT CHẬY TEMPLE TO THE HOUSE OF GRATITUDE OF CAMBODIA.

On the bus from Bẹt Chậy to Phnom Pênh, we went freely due to the suitable documents of certificate.

The HOUSE OF GRATITUDE was a place to worship MOTHER BUDDHA/HOLY MOTHER handled Giám Đạo/General Religious Inspector HÙYNH HỮU LỢI and Mrs. Chí Thiện HƯỜNG NHÂM as heads. And this place was also a place His Holiness HỘ PHÁP and the retinue delegation have just come to live provisionally due to the issue of Political Refugee.

When coming to the HOUSE OF GRATITUDE, Giáo Hữu/Priest TÂY guided Sĩ Tải/Archivist TẤN to visit His Holiness HỘ PHÁP.

Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN went to act rites of bow His Holiness HỘ PHÁP. Master and student met with eternal happiness.

Sĩ Tải/Archivist TẤN stated all changes at the Central Tây Ninh Holy See and the deep expansion of the “Coexisting Peacefully” Policy in regional places of Southern Vietnam.

After listening Sĩ Tải/Archivist TẤN’s presentation, His Holiness HỘ PHÁP permitted Sĩ Tải/Archivist TẤN to rest some days then he would present himself forward Cambodia Royal Government.

Concurrently, Sĩ Tải/Archivist TẤN went forward BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR HỒ TẤN KHOA in order to report the activity situation of the “Coexisting Peacefully” Policy and Peaceful Church of Southern Vietnam.

Justice Representative of Cambodia Religious Region has just been authorized by the Royal Government, His Holiness HỘ PHÁP immediately asked the exile Delegation to arrange everything to live at the Temple belonging District 5 of Phnom Pênh Capital – Toul Sway Prey.

Next one happening was a friend - Sĩ Tải/Archivist BÙI QUANG CAO – a previous Secretary of His Holiness HỘ PHÁP  who also crossed the border to come forward His Holiness HỘ PHÁP.

The next religious friend was a Sĩ Tải/Archivist NGUYỄN MINH NHỰT (NGUYỄN NGỌC TRÂN) – a member of the “Coexisting Peacefully” Policy who crossed the border from Saigon to Phnom Pênh Capital to come forward His Holiness HỘ PHÁP.

After provisional days of rest, Sĩ Tải/Archivist TẤN went to the Special Police Department of Royal Government. He was taken pictures, pressed his finger with full legal procedures. The Political Refugee document because over 40 people doing credit service and masons have crossed the border from Tây Ninh Holy See to Cambodia in order to build a Temple in Toul Sway Prey (Nowadays, it is Mao Trạch Đông great road), the Royal Government did not issue the Political Refugee documents any more (Due to Religious relation between Vietnam and Cambodia).

When building the Temple reached 2/3 result, Workers and Masons working on the floor of the Temple were all encircled and taken by the Royal Police with a lorry at 9 o’clock. They expelled workers and masons to Saigon (to took them to BA-VẾT Frontier Post).

Luckily, General Supervisor VÕ VĂN KHUÊ with some masons smartly ran away in time to prevent being arrested to Saigon.

For Deputy General Supervisor VÕ VĂN NHỚ and Masons were arrested, expelled these Workers and Deputy General Supervisor VÕ VĂN NHỚ into Police Post at the border of Cambodia-Vietnam.

These Workers were handed over to the Police of NGÔ ĐÌNH DIỆM regime by the Frontier Police of Cambodia. They were taken, confined to the Bình Lợi prison over two years. After over two years, they could be free.

All Workers confined by NGÔ ĐÌNH DIỆM regime were thin, ill and they went back to the Central Tây Ninh Holy See with resentfulness.

His Holiness HỘ PHÁP asked to drive HIS car to follow two lorries so that we could know where they would take to.

Because of stuck status of ferry-boat, we had to wait next Circle. When Sĩ Tải/Archivist KHỎE crossed the Sway Riêng Province of Cambodia, the front wheel had puncture, the car overturned down a field. Consequently, we could follow up two lorries. However, Workers could hear and know the situation of the His Holiness HỘ PHÁP’s car (a Sub-Dignitary was injured heavily and was taken to the Hospital of Sway Riêng province to be bandaged.

Many broken-hearted issues happened to HIM while He was ill and could not go and move.

Receiving news: “Nhơn Ái/Humane” House of Public Relief Protector in Tây Ninh Holy See handled by Sĩ Tải/Archivist TẤN’s wife was closed by government. His wife and children went to Cần Thơ province. His Holiness HỘ PHÁP asked Sĩ Tải/Archivist TẤN to manage in order to take His wife and children to Cambodia.

Sĩ Tải/Archivist TẤN’s wife managed for documents to come to Nam Vang/Phnom Pênh Capital, then to manage documents to live in Cambodia against miserable days.

Sĩ Tải/Archivist TẤN’s wife - PHAN THỊ NHƠN was a National Midwife who has ever worked at many Hospitals of Southern Vietnam.

His Holiness HỘ PHÁP permitted Sĩ Tải/Archivist TẤN to leave the Religious Region of Cambodia for renting a house (near to the Temple) so that His wife and Children can lived provisionally. Sĩ Tải/Archivist TẤN’s wife - PHAN THỊ NHƠN worked at the AUROSE Hospital of Phnom Pênh Capital. The Sĩ Tải/Archivist TẤN’s life was provisionally undisturbed.

Every day, Sĩ Tải/Archivist TẤN’s wife came to the Temple (on the fist floor where His Holiness HỘ PHÁP was in convalescence to inject medicine, to test His Holiness HỘ PHÁP’s blood pressure.

Every week, PHAN THỊ NHƠN invited the doctor BESSIERE on the car with NGỌC driver in order to buy and inject medicine for each day.

After some months lasting, Sĩ Tải/Archivist TẤN was arrested by Cambodia Royal Police to sentence Sĩ Tải/Archivist LÊ  QUANG TẤN for three months to entering the Phnom Pênh without legal document (in 1957).

Sĩ Tải/Archivist TẤN’s wife - PHAN THỊ NHƠN was encircled by Cambodia Police, however the Master of house (Cambodian has Vietnam stock) took PHAN THỊ NHƠN to cross and to leave Cambodia to Vietnam safely. The assistant of the house master protected Sĩ Tải/Archivist TẤN’s two children kindly.

After three months in prisons, Sĩ Tải/Archivist TẤN immediately went to the Temple to present himself forward His Holiness HỘ PHÁP for teaching.

His Holiness HỘ PHÁP had compassion to ask: If I/Master had not been ill, you would not have been in prison such that, alright! You should go back and manage your family issue for next decision.

After bow, Sĩ Tải/Archivist TẤN left the Temple, went back the old house in order to thank the master of house. They had reunion among a father, children and assistant of house.

Sĩ Tải/Archivist NGUYỄN HỮU KHỎE and a religious friend Sĩ Tải/Archivist NGUYỄN MINH NHỰT was permitted to work at CHUP rubber plantation by His Holiness HỘ PHÁP.

            Sĩ Tải/Archivist BÙI QUANG CAO was permitted to worked at CALMETTE Hospital. Each one had a job to somewhere to live in days and months.

After Sĩ Tải/Archivist TẤN had taken two children to Grandmother in Cần Thơ province (Western Vietnam, He immediately went back the Temple belonging Cambodia Religious Region to live with Bảo Đạo/Religious Conservator HỒ TẤN KHOA with His Giáo Sư/Bishop HỒ THÁI BẠCH in the same house.

            Daytime, HỒ THÁI BẠCH went to school to study Chinese. At night, He taught Overseas Vietnamese in Cambodia.

His Holiness HỘ PHÁP took rest provisionally on the Temple’s floor. The house on stilts with plank wattle and tile roof was for Bảo Đạo/Religious Conservator HỒ TẤN KHOA with His Giáo Sư/Bishop HỒ THÁI BẠCH and Sĩ Tải/Archivist LÊ  QUANG TẤN who has just been set free toward three months in prison so that they could help together.

For us, Sĩ Tải/Archivist CAO, Sĩ Tải/Archivist KHỎE, Sĩ Tải/Archivist NHỰT and Giáo Sư/Bishop HỒ THÁI BẠCH had jobs with peaceful life. Only Sĩ Tải/Archivist TẤN could have any peace because He did not personal papers.

Every, He just walk around office of Bảo Đạo/Religious Conservator and Religious Region of Cambodia.

            However, His Holiness HỘ PHÁP did not forget Sĩ Tải/Archivist TẤN’s desolated situation, His Holiness HỘ PHÁP asked HIS assistant-Hành Thiện HIỆU to give Sĩ Tải/Archivist TẤN the Clothing of His Holiness HỘ PHÁP.

            Concurrently, His Holiness HỘ PHÁP called and taught Sĩ Tải/Archivist TẤN: I/MASTER give you an Armour (hinted Clothing). You wear the Armour to go with your uncle BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR in order to present forward Mr. KOU ROUN – Minister of Security Department of Cambodia Royal Government for a refugee authorization in Cambodia (Phnom Pênh).

After explaining to the Minister of Security Department, Mr. Minister KOU ROUN invited Mr. BEN-KABO to give document and to guide, permit the petition of Political Refugee for one time within three months. Sĩ Tải/Archivist TẤN had to go to Room of Special Police for record. Mr. BEN-KABO invited BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR and Tải/Archivist TẤN to go to working-office and issued the Political Refugee Authorization.

            Tải/Archivist TẤN was issued the Political Refugee Authorization, BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR said thanks and goodbye to go back. When going back to the Temple, BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR guided Tải/Archivist TẤN to present himself to His Holiness HỘ PHÁP.

A WEDDING ORGANIZED STATELY AT THE CHUP RUBBER PLATATION.

A rumour over the plantation that Teacher NGUYỄN HỮU KHỎE got married with Ms. Secretary SƯƠNG working in the same CHUP rubber plantation.

She invited a Bandsman Service of Phnom Pênh Capital and Dancing-Girl to perform solemnly in her wedding.

A stage set up  for the Bandsman Service and Dancing-Girl to dance.

From the Phnom Pênh, a Contractor TẤN led the Bandsman and beautiful Dancing- Girls to plantation to perform in the wedding between Teacher KHỎE and Ms. SƯƠNG jubilantly.

            The people of CHUP region could see a wedding organized with good scale and dance in the first time.

            The Western Ladies and Men from the plantation attended and raised very much toward the considerate wedding, toward the bandsman and dancing-girl with warm welcome.

The party lasted until midnight.

            Eight beautiful dancing girls were shaked hands warmly by the Western Ladies and Men from the plantation. They said goodbye to go back Phnom Pênh at night in happiness.

HIS HOLINESS HỘ PHÁP WAS SERIOUS ILL, HE HAD TO BE TAKEN TO AURORE HOSPITAL IN PHNOM PÊNH CAPITAL.

Hành Thiện HIỆU was a server of His Holiness HỘ PHÁP when he was young at Tây Ninh Holy See. He followed the exile delegation to go to Cambodia and He was always close to His Holiness HỘ PHÁP to look after His Holiness HỘ PHÁP’s health.

About HIS children Mrs. Ba CẦM and Mrs. TƯ TRANH lived in a separated house in the Temple’s land.

            When His Holiness HỘ PHÁP was serious ill, Mrs. Ba CẦM and Mrs. TƯ TRANH immediately took His Holiness HỘ PHÁP to the AURORE Hospital under the care of Dignitaries of Sacerdotal Council belonging to Cambodia Religious Region handled by Phối Sư/Archbishop THÁI KHÍ THANH as a Chief.

Everyday, the Dignitaries of Religious Region relieved to go to hospital in order to take care the His Holiness HỘ PHÁP’s health considerately.

            Spending two weeks in the  AURORE Hospital (Sĩ Tải/Archivist TẤN and Hành Thiện HIỆU relieved to assist at the sick-bed), His Holiness HỘ PHÁP’s illness could recover HIS health. Consequently, His Holiness HỘ PHÁP asked Sĩ Tải/Archivist TẤN to leave the hospital to go back more the Temple which was more quiet.

Brother Tám NGỌC (driver) should have driven the car to take His Holiness HỘ PHÁP to the Temple, however Mrs. Ba CẦM and Mrs. TƯ TRANH implored to take His Holiness HỘ PHÁP to CAMLMETTE Hospital. Due to two children’s entreatment, His Holiness HỘ PHÁP had to agree for CALMETTE Hospital. When His Holiness HỘ PHÁP was on the bed, Sĩ Tải/Archivist TẤN stood up and said goodbye to Mrs. Ba CẦM and Mrs. TƯ TRANH to go back the Temple with BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR.

Sĩ Tải/Archivist TẤN did not valeted in keeping watch any more at night with Hành Thiện HIỆU as they had done at the AORORE Hospital. Just  Mrs. Ba CẦM and Mrs. TƯ TRANH  with Hành Thiện HIỆU kept watch at the sick-bed.

One week spent, His Holiness HỘ PHÁP’s illness relapsed again.

Sĩ Tải/Archivist TẤN phoned Sĩ Tải/Archivist KHỎE at the CHUP plantation to inform the serious illness of His Holiness HỘ PHÁP.

Thái Chánh Phối Sư/Principal Archbishop of Buddhism THÁI KHÍ THANH arranged that Dignitaries in order of position went to visited His Holiness HỘ PHÁP in the Hospital in order to be Taught more.

Sĩ Tải/Archivist NGUYỄN MINH NHỰT was informed by Sĩ Tải/Archivist KHỎE about relapse illness of His Holiness HỘ PHÁP. Sĩ Tải/Archivist NHỰT asked permission master of plantation to go to Phnom Pênh to visit His Holiness HỘ PHÁP.

Sĩ Tải/Archivist NHỰT just went to the Temple, Sĩ Tải/Archivist TẤN asked the driver NGỌC to visit His Holiness HỘ PHÁP.

Three brothers NGỌC, NHỰT and TẤN just went to the sick-bed, a fit of cough began. Even His Holiness HỘ PHÁP was very tired, HE asked Sĩ Tải/Archivist NHỰT “ Have you just come back?”

Sĩ Tải/Archivist NHỰT respectfully replied: yes, I have just come back. The sputum in mouth spurted out. His Holiness HỘ PHÁP became weaker gradually. Sĩ Tải/Archivist TẤN took a handkerchief to put inside the mouth of His Holiness HỘ PHÁP in order to pull the sputum. However, it was so slippery, the sputum was not pulled by the handkerchief.

When going to the toilet to wash hands, the driver NGỌC said: MASTER’s illness is dangerous, therefore the sputum was like that.

Going back the sick-bed, His Holiness HỘ PHÁP asked: Sĩ Tải/Archivist NHỰT! you should go back early, concurrently HE asked: Sĩ Tải/Archivist TẤN! you take Sĩ Tải/Archivist NHỰT to the bus station.

Sĩ Tải/Archivist NHỰT bought the ticket, the bus would start after one hour. Sĩ Tải/Archivist NHỰT with Sĩ Tải/Archivist TẤN went to a shop to drink soft drink.

When talking, Sĩ Tải/Archivist CAO drove to inform that His Holiness HỘ PHÁP has returned to the Heaven.

Six pairs of eyes contained tears without any speech.

Shaking hands together, one went back to CALMETTE Hospital, Sĩ Tải/Archivist TẤN directly went to the Temple to shout “His Holiness HỘ PHÁP has returned to the Heaven already”. All Male and Female Dignitaries of Religious Region cried silently.

Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR wrote bad news to send to Governments.

The General Supervisor VÕ VĂN KHUÊ went to upstairs to clean His Holiness HỘ PHÁP’s room solemnly (because of some weeks of absence in Hospital). Sĩ Tải/Archivist TẤN prepare a chair for His Holiness HỘ PHÁP to wait shroud.

The Ambulance of Hospital carried Holy Body of His Holiness HỘ PHÁP to the Temple at 13:20 17th May 1959 in front of some thousands of Disciples surrounding the Temple.

The Office of Cambodia Religious Region was in great number of native Dignitaries coming to be in mourning. Ngài Thái Chánh Phối Sư/Principal Archbishop of Buddhism THÁI KHÍ THANH took care of reporting sad news to the Sacerdotal Council of Tây Ninh Holy See that His Holiness HỘ PHÁP has returned to the Heaven and petition for guidance.

Đốc Nhạc TRẦN THIỆN NIỆM and Dignitaries did not know the protocol  how to act the rites toward His Holiness HỘ PHÁP. 

Mrs. Hai ĐẠM (the cook of His Holiness HỘ PHÁP) did not know how to cook to regale because Religious Followers everywhere converged fully. 

Only Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR was calm to write a letter to inform the sad news to the Sacerdotal Council of Tây Ninh Holy See and also informed that: this night, the evocation of superior spirits will be organized to petition His Holiness HỘ PHÁP to descend down for guidance about the funeral rites in order reduce worry of Cambodia Religious Region. 

HIS HOLINESS HỘ PHÁP DESCENDING DOWN TO GUIDE THE PROTOCOL AND RITES AND TO GIVE A POEM FOR MOUNTING CEREMONY. 

Living in other place for three years lasting Exchanging merry time by the body Unexpected, everything has been determined by GOD It is enough for seventy years old It is a pity for carnal force to overcome Being sad to lonely see the knot of Religion Who will come to hold the True Doctrine later on To beautify the motherland in Religion and Life. 

To be guided about the protocol and rites of burying, all Dignitaries and Followers of the Religious Region felt happy inexpressively because Religious Followers had not known way of burying. 

The CIRCULAR of Religious Region was issued to inform the native Temples in order to attend the ceremony. The funeral ceremony was celebrated in ten days then to offer to the Lotus Throne and to put in Precious Tower. 

Mr. General Supervisor VÕ VĂN KHUÊ did not leave the group of carpenter experts in order to finish the Lotus Throne to catch the time of shrouding 

Mr. Cò in District 5 of Phnom Pênh Capital also kept watch daytime and night until finishing time of shrouding, he went back.

During 10 days, sound of bell and wooden bell were not stopped. Followers of Native Temples took turns chanting in daytime and night time. 

As for Mr. BẢO ĐẠO/ RELIGIOUS CONSERVATOR, He was always busy in welcoming International Leaders to act rites. This delegation went back, other one came because the Political Program to Policy of “Coexisting Peacefully” of His Holiness HỘ PHÁP sent to them in 1956. Therefore, there were many Leaders of Neutral Nations coming to attend the funeral ceremony. 

The Condolence of PEN NOUTH – the Prime Minister of Cambodia Royal Government made Five thousands hearts of Caodai Followers in Cambodia touched. 

Mrs. SARAH BARTEL – a medium in Paris produced a stir over the world about: “LIVING THE CARNAL BODY OF CAODAISM HEAD”. 

The newspapers of nations on over the world also published the news about ten days of funeral ceremony of His Holiness HỘ PHÁP PHẠM CÔNG TẮC fully (we do not kindly remind to bother reader). 

AN UNSUAL MEETING OF THE EXILE DIGNITARY DELEGATION WITH HIS HOLINESS HỘ PHÁP.

After the funeral ceremony of His Holiness HỘ PHÁP had been completed, Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR immediately invited some exile Dignitaries under Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR’s Chairman. 

Whole exile Dignitary Delegation rose hands at the same time to respect Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR as Chief of Delegation (to replace His Holiness HỘ PHÁP). 

All Dignitaries co-volunteered to live under the exile in Cambodia whenever Vietnam could be United, could be Independent and Vietnam acted the Peaceful Neutral Policy, then they would return the Vietnam motherland. 

The meeting was very touched, sad that everyone chose one path to live and to wait the news from the Sacerdotal Council of Tây Ninh Holy See. 

MR. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR LED GENTLE BROTHER CHÁNH PHỐI SƯ/PRINCIPAL ARCHBISHOP THÁI KHÍ THANH AND SĨ TẢI/ARCHIVIST LÊ QUANG TẤN TO VISIT THE MAJESTY NORRODOM SURAMARITH (FATHER OF STATE CHIEF NORODOM SIHA NOUK).

When the car stopped at the Royal Palace, the Majesty NORODOM SURAMARIT went out to invite the door Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR and two Dignitaries of Delegation into the Royal Palace to sit on four chairs. 

THE MAJESTY asked (by Cambodia language), Gentle Brother THÁI KHÍ THANH reported that the Highest Department of Cambodia Royal Government had accepted “same judgement” toward destroying Temple compared with the Court of Reconciled Power that the judgement had been decided to “Destroy” the Temple which has just been built. 

The Gentle Brother THÁI KHÍ THANH petitioned MAJESTY to suspend the decision “Judgement of destroying” to the Caodai Temple. 

The MAJESTY immediately asked to make a petition to HIM in order to be considered again. 

The MAJESTY asked Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR (by French) that: is there anything? 

Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR immediately relied: Yes, everything is good. 

The MAJESTY turned to Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN to ask (by French): when have you followed the religious life but I see you are too young? 

Sĩ Tải/Archivist TẤN replied: I followed the Religion after leaving school. Concurrently, Sĩ Tải/Archivist TẤN petitioned to give an amnesty to cancel the 3-month sentence of the Court of Reconciled Power toward entering the Cambodia illegally in 1957. 

The MAJESTY immediately asked Sĩ Tải/Archivist TẤN to make a petition to submit to HIM so that He could pass the petition to the Highest Court in order to order the Court of Reconciled Power for deciding again. Because when going to Cambodia, Sĩ Tải/Archivist TẤN had gone to the Police Service to be taken picture and to be pressed fingers legally, however he has been given any the Political Refugee document, the he has been sentenced three months by the Court. 

Sĩ Tải/Archivist TẤN submitted to the MAJESTY the petition. After three months, the Court of Reconciled Power invited him to attend a Trial in 1959. 

The Chairman of Court of Reconciled Power declared: when coming to Cambodia, LÊ QUANG TẤN had come to present himself at the Police Service with taking picture, with pressing fingers fully to procedure of a Political Refugee man, but he has not been issued any the document, then he was arrested. Now, the Court examined again and “clear him from judgement” to cancel the previous three-month judgement in 1957. 

The Trial finished, Sĩ Tải/Archivist TẤN went back the Temple to present himself to Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR and reported the whole situation with the legal document. 

 THE VOLLEYBALL TEAM OF CAODAI ALWAYS WON EVEYWHERE. 

Sĩ Tải/Archivist TẤN petitioned Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR to organize a Volleyball Team. With Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR’ permission,  Sĩ Tải/Archivist TẤN immediately invited some Masons and some priests around the Temple to gather for a Caodai Volleyball Team. 

The Volleyball Team had a decorated uniform with black shorts with two white stripes and the blue dress with two front words Cao Dai. There were numbers behind dresses. We practiced much at home skillfully in harmony. 

The Caodai Volleyball Team was controlled and trained by Giáo Sư/Bishop HỒ THÁI BẠCH. For the means, Sĩ Tải/Archivist TẤN arranged all. 

The Caodai Volleyball Team was invited to attend many places in Phnom Pênh Capital and other Provinces.

In the final times of competition, Sĩ Tải/Archivist TẤN went back and encouraged brothers, therefore the Team passionately practiced. The Team specially improved in advance due to Giáo Sư/Bishop HỒ THÁI BẠCH.

The overseas Vietnamese in refugee in Cambodia worked with a “indisposed” job such as Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN. 

Each religious friend had a particular job. Sĩ Tải/Archivist TẤN lived lonely next to Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR for long time, he felt sad, therefore Sĩ Tải/Archivist TẤN petitioned to do business outside as a Contractor in indisposed status. 

Sĩ Tải/Archivist TẤN replied on Religion to found an Office of Contractor in order to provide stationeries and materials for CHUP plantation. The business was good with great income. 

At the office, Sĩ Tải/Archivist TẤN suspended a signboard “QUANG TAN” written in French and Cambodia language. 

At the office, a Commander TRẦN ĐÌNH VỴ (a Chief of Parachute Regiment belonging to the Colonel NGUYỄN CHÁNH THI who stated a group Prime Minister NGÔ ĐÌNH DIỆM unsuccessfully went to Cambodia as a refugee due to political issue. He represented Sĩ Tải/Archivist TẤN who was busy to going outside. Mr. Commander VỴ handled two staffs LÂM, YẾN (Chinese with Cambodia stock could speak Vietnamese very fluently), to take care about papers, inks, stationeries for providing for Education Department.  

CHAA LIRIT was a genuine Cambodian with smart character about passing correspondences and services. 

The house as a Contractor Office Sĩ Tải/Archivist TẤN rented, was arranged in order. The office provided materials for CHUP rubber plantation. 

 

Sĩ Tải/Archivist TẤN’s business was prosperous. He could buy three cars. He and his friend contributed to business in order to sell noodle soup.

One America car Oshmobile with four seats was for great days ceremony to take friends to travel. 

One truck Woswaghen was for LÂM, YẾN to deliver goods for Services. 

One touring car Woswaghen was fot Sĩ Tải/Archivist TẤN to communicate. 

TAKING MEMBERS OF EXILE DELEGATION WITH HIS HOLINESS HỘ PHÁP IN THE CAODAI TEMPLE TO THE CHUP RUBBER PLANTATION TO WORK.

Because a Contractor was reached for building a house in helping Teachers, Masons, Workers, Mr. TẤN went to General Supervisor VÕ VĂN KHUÊ in order to go to CHUP rubber plantation with Mason group. 

General Supervisor VÕ VĂN KHUÊ accepted to let 12 Workers go to CHUP belonging to Komphongcham province in order to receive the work that the Contractor TẤN had signed the Contract with the master of CHUP plantation. 

The Contractor TẤN went to the Special Police Service of Royal Government to be given a permission toward General Supervisor KHUÊ that Mr. KHUÊ could leave the Temple to go to the CHUP plantation.

For this, according to law, Overseas Vietnamese due to Exile Political reason could not leave Phnom Penh Capital.

Every week, Contractor TẤN went to work to see and pay salary to workers, masons hired the General Supervisor KHUÊ in helping the plantation.

When finishing the work in time toward the Contact signed, the Contractor TẤN handed over the work for the master of plantation. The General Supervisor and worker group went back Phnom Pênh and lived provisionally in the Temple.

THE OVERSEAS VETNAMESE IN CAMBODIA WERE EXPELLED TO VIETNAM.

The Sĩ Tải/Archivist NGUYỄN HỮU KHOẺ was arrested and taken Phnom Pênh to be expelled to Vietnam when he was working CHUP plantation in Komphongcham province.

Gradually, masters working at the plantation were arrested and expelled out of the Cambodia to Saigon to live.

The knightly action of the Contractor LÊ QUANG TẤN was compliment that each time, there was somebody arrested and taken to Phnom Pênh to wait the day they would be taken to Vietnam border, the Contractor TẤN himself drove a car to the plantation to take the arrestee to Phnom Pênh so that they could see to gather together in family and he recommended their family affair.

Especially, due to the diplomatic ability of the Contractor TẤN, he always arranged a husband and a wife to sit closely (on the Mr. TẤN’s car from the Phnom Pênh frontier post). When the arrestee went away, Mr. TẤN took the arrestee’s family by himself to go back the CHUP rubber plantation regardless of his prosperous business. He always told Masters expelled: “today, I take your wife and children but when I am expelled, who will do this for me? He told them and smiled.

THE CONTRACTOR LÊ QUANG TẤN ARRESTED BY CAMBODIA POLICE AND EXPELLED TO VIETNAM WITHIN 24 HOURS.

The next stage, the Contractor TẤN was arrested and expelled to Vietnam within 24 hours but Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR could not intervene in time. If Mr. BẢO ĐẠO/RELIGIOUS CONSERVATOR had intervened in time for the Judgement judged second time of the Reconciled Power Court with “clear an accusation”, and for the first three-month judgement cleared in 1959, Sĩ Tải/Archivist TẤN would not have been expelled. Because the Contractor was arrested in afternoon and taken to Vietnam in next morning. Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN had announced the Head of State norodom sihanonk in time about the rancour of former Major-General LÊ VĂN TẤT, therefore Major-General TẤT – Province Chief of Tây Ninh was unsuccessful in taking the His Holiness HỘ PHÁP’s Lotus Throne respectfully into Tây Ninh Holy See end of 1963.

During the exile time (Political refugee), the former Major-General LÊ VĂN TẤT had ever gone to the Temple for petition to visit His Holiness HỘ PHÁP, however His Holiness HỘ PHÁP never accepted to meet. Consequently, Major-General TẤT replied on Mr. Có OUR-YEM about method of meeting His Holiness HỘ PHÁP mechanically.

During the exile time in Phnom Pênh Capital, Major-General LÊ VĂN TẤT was Mr. WAR-OUK-YEM’s buddy. They often had meals in luxury Hospital in Phnom Pênh. He was also invited Mr. WAR-OUK-YEM to dance. This was a person signing documents for overseas Vietnamese living in Cambodia each three-month time for political Refugee reason.

Major-General LÊ VĂN TẤT wanted to exactly know His Holiness HỘ PHÁP’s health to  inform his young brother LÊ VĂN NGHĨA in Saigon situation about how the His Holiness HỘ PHÁP’s health was. 

As he wanted to visit His Holiness HỘ PHÁP, but His Holiness HỘ PHÁP never satisfied him, Major-General TẤT planed a scheme to let  Mr. WAR-OUK-YEM in order to visit His Holiness HỘ PHÁP so that he could visit with Mr. WAR-OUK-YEM. There was only one time that he could visit His Holiness HỘ PHÁP. His Holiness HỘ PHÁP accepted to meet Mr. WAR-OUK-YEM, therefore Major-General TẤT could visit. 

Until Prime Minister NGÔ ĐÌNH DIỆM regime in 1963 was overthrown, Major-General TẤT went back Vietnam under Prime Minister DƯƠNG VĂN MINH’s lead and help. 

To make peace with Caodai Sacerdotal Council of Tây Ninh Holy See, the Prime Minister DƯƠNG VĂN MINH gave order to assign the Caodai Major-General LÊ VĂN TẤT as Province Chief of Tây Ninh. 

Depending on that power, Province Chief of Tây Ninh- Major-General LÊ VĂN TẤT  went toCambodia to visit Mr. WAR-OUK-YEM to be introduced to the Colonel of Sway Riêng Province. (Tây Ninh province bordered to Sway Riêng Province of Cambodia). Colonel of Sway Riêng Province made friend with Major-General TẤT. 

Major-General LÊ VĂN TẤT  - Tây Ninh Province Chief usually organized gala-evening to dance (at the personal palace of Tây Ninh Province Chief) and took Mr. WA-OUK-YEM by car for enjoying the gala-evening and dinner friendly. 

Taking advantage of power of  Sway Riêng Province Chief, he took Major-General LÊ VĂN TẤT – Province Chief of Tây Ninh to visit Mr. NORODOM KANTOL – Prime Minister of Cambodia Royal Government so that Major-General LÊ VĂN TẤT could respectfully take the His Holiness HỘ PHÁP’s Lotus Throne in Cambodia. 

Because the Prime Minister NORODOM KANTOL did not know that His Holiness HỘ PHÁP had sent the Last-Words to Former Majesty NORODOM SIHANOUTH about petition that HIS Holy Body and Caodai Delegation could be left here provisionally (Caodai Delegation led by His Holiness HỘ PHÁP) and conserved until when Vietnam would have Independent Peace in Neutral Policy. At that time, His Holiness HỘ PHÁP’s Lotus Throne would be taken to Tây Ninh Holy See and would be buried. 

Prime Minister NORODOM KANTOL permitted Major-General LÊ VĂN TẤT to take His Holiness HỘ PHÁP’s under the Colonel of Sway Riêng Province’s introduction. 

Major-General LÊ VĂN TẤT took advantage of Tây Ninh Province Chief regardless of His Holiness HỘ PHÁP’s Last-Words sent to Former Majesty NORODOM SIHANOUTH to do what he wanted. 

Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN still took Political Refugee, He offered a petition the Former Majesty NORODOM SIHANOUTH to be re-considered.

According to Highest Power, Former Majesty NORODOM SIHANOUTH asked Prime Minister KANTOL to reclaim the permission about taking His Holiness HỘ PHÁP’s Lotus Throne. With this event, Major-General LÊ VĂN TẤT planed a scheme with Mr. WAR-OUK-YEM to use the Judgement of the Court of Reconciled Power in order to expel LÊ QUANG TẤN to Vietnam within 24 hours (Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN could not be interrogated anything) so that he could take revenge that he could not take His Holiness HỘ PHÁP’s Lotus Throne to Tây Ninh Holy See. He was ashamed of Religious Followers of Caodai. 

The scheme of taking the Lotus Throne was unsuccessful, Major-General LÊ VĂN TẤT – Province Chief of Tây Ninh took a revenge toward Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN because he has known that the Archivist LÊ QUANG TẤN was an excellent dignitary trusted and assigned to represent HIS HOLINESS HỘ PHÁP to attend National Great Meetings of Religion and International Meetings  by HIS HOLINESS HỘ PHÁP PHẠM CÔNG TẮC.

Under the duty of General Secretary of Campaign Board of Policy of Co-existing Peacefully (POCEP) for Southern Vietnam, the Archivist LÊ QUANG TẤN smartly organized the Campaign Board spreading everywhere in provinces, towns, districts, villages well and successfully. This made the President Ngô Đình Diệm worried toward the fast expand of POCEP that all Southern compatriots were very excited and encouraged while President Ngô Đình Diệm called all people to fight and destroy the Communism and they accused that the Caodaism ate the national rice but adored communism ghost.

For that reason, over 200 Caodaism dignitaries from holy land of Tay Ninh Holy See and to provinces were being arrested for 02 years by police and secret agent of doctor TRẦN KIM TUYẾN but they did not try a case.

Facing on regime of NGÔ ĐÌNH DIỆM by suppressing heavily, HIS HOLINESS HỘ PHÁP PHAM CONG TAC in exile in Phnom Penh Capital immediately sent a letter dated 20 March. 1957 to the President of International Committee about controlling and ceasing hostilities in VIETNAM in order to introduce the Archivist LÊ QUANG TẤN on behalf of HIS HOLINESS HỘ PHÁ P to submit the roster of Caodaism Dignitaries arrested by NGÔ ĐÌNH DIỆM regime so that they could intervene to President NGÔ ĐÌNH DIỆM for freedom of Caodaism Dignitaries arrested.

Under intervening pressure of General Secretary of United Nations and President of International Committee about controlling and ceasing hostilities in Vietnam by showing the true evidences that NGÔ ĐÌNH DIỆM regime broke the regulations of human rights of United Nations obviously. Therefore, President NGÔ ĐÌNH DIỆM had to yielded to set free for 96 dignitaries in first time in new year of Tan Dau.

The Archivist LÊ QUANG TẤN often went to President of International Committee about controlling and ceasing hostilities in Vietnam to provide detail roster of dignitaries arrested and to provide exact information so that he could investigate easily. For this reason, the Archivist LÊ QUANG TẤN would be determinedly kept track in daytime and night by police and secret agent of NGÔ ĐÌNH DIỆM regime. Therefore, HIS HOLINESS HỘ PHÁP assigned Priest Thái Tây Ninh to cross the Cambodia border to go back Tay Ninh Holy See (Vietnam) in order take Archivist LÊ QUANG TẤN so that HIS HOLINESS HỘ PHÁP taught him. When going to Phnom Penh Capital, he was taught: “You go to the Special Police Station of Cambodia Royal Government for being taken a picture and pressed finger print to be taken a political refuge in Cambodia in order to wait a new mission”.

With 9 years of exile in Phnom Penh, until 1964, the Archivist LÊ QUANG TẤN was arrested and expelled to Vietnam back by the Special Police of Royal Government while the Head of State NORODOM SIHANOUTH did not know.

The good day came. The King NORODOM SIHANOUTH knew clearly that the Archivist LÊ QUANG TẤN had been expelled to Vietnam in 1964  by descendants (Special Police of Royal Government) of King and he could not receive the International Public Law. This caused a wound to Head of State NORODOM SIHANOUTH in front of representation of Minister of Information Department of Royal Government and newspaper reporters of Cambodia and television reporters of foreign affair delegation of Phnom Penh embassies in 1959 when the Head of State visited the nations of Europe: “I regret that I just knew HIS HOLINESS HỘ PHÁP had returned to Heaven when I came back. I am very touched that I have no chance to discuss with HIS HOLINESS HO PHAP. I count on the director of Daily Newspaper HỮU NGHỊ to inform Dignitaries and Caodaism Disciples that I accept all requests of Last Word of HIS HOLINESS HỘ PHÁP sent to me dated 13 May 1959. The Cambodia Royal Government and I promise to protect and help the retinue dignitaries with HIS HOLINESS HO PHAP as before”.

The close friendship of HEAD of STATE for HIS HOLINESS HỘ PHÁP made millions of heart of Pious Caodaism disciples in Cambodia and Vietnam. However, what a pity for Archivist LÊ QUANG TẤN expelled from Phnom Penh to Vietnam and arrested to confined unjustly for 9 years by government of Vietnam Communism from 1975 to 1984. After that he was “kept under surveillance” at Saigon Caodaism Temple.

That is the happiness and sadness of Caodaism Dignitary delegation in political exile with HIS HOLINESS HỘ PHÁP in neutral Cambodia. The Caodaism priests always remember these events.

    

This just reminds the time Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN was in Phnom Pênh Capital due to Political Refugee. 

Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN was expelled to Vietnam in 1964. He was taken to OM-XANOR Post by Cambodia Police by seaway (border to Tân Châu District of Vietnam) in order to prevent the Major-General LÊ VĂN TẤT’s plan to act. When Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN was taken by ship, therefore He prevented being arrested by Major-General LÊ VĂN TẤT. In Vietnam, He was still  under the snoop of Major-General LÊ VĂN TẤT. The Sacerdotal Council of Tây Ninh Holy See did not accept Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN for act Religious activities because Major-General LÊ VĂN TẤT was still a Province Chief of Tây Ninh. Until Major-General LÊ VĂN TẤT was removed from Province Chief of Tây Ninh, Sĩ Tải/Archivist LÊ QUANG TẤN could continue to act religious activities as before. 

 

 

Thủ Đức, 12th Jun. 2006

Writer

Sĩ Tải: Hiệp Thiên Đài

(Archivist: Palace of Divine Alliance)

NGUYỄN HỮU KHỎE

 


HO PHAP OFFICE

    

NO 238/HP-TN

GREAT WAY-THIRD PERIOD-UNIVERSAL SALVATION TÒA

 TAY NINH HOLY SEE

 

HO PHAP PHAM CONG TAC

Send to President of International Committee toward controlling and ceasing hostilities in Vietnam

Dear President,

I feel honourable to report to you so that you can know the contribution to union of Vietnam under the peace method. I established an activity Program of Policy of Co-existing Peacefully on 26th March 1956 for two regions of Southern and Northern Vietnam.

I sent to you that Program as I had sent it to President Ho Chi Minh and Ngo Dinh Diem and Presidents and General Secretary of United Nations and the Chairman of the second conference in Geneve and all powerful countries on the world and all countries of Southeast Asia.

You can consider that this program does have no trend of destroying, but it can create a concord according to spirit of Geneve Agreement with a solution toward complex situation of unifying Vietnam by peaceful methods.

 

Unluckily! Ngo Dinh Diem government does not want to see this issue in the same view but he denied and arrested many people without crime. They only expressed straightforwardly their attendance for activity program of co-existing peacefully and they have connected with head of spirit Church.

Those arbitrary arrestment happening showed that the government of Ngo Dinh Diem has broken the law obviously toward Human Right Law of United Nations issued. The agreements of Geneve Convention has contributed to expressing the broad will in people in carrying out the policy of Co-existing Peacefully and in reconciling two regions of Southern and Northern Vietnam.

I ask the President to set up a terminal investigation and intervene to make free for arrestees immediately.

“The Archivist Le Quang Tan named Truong – Caodaism dignitary at Tay Ninh Caodaism Holy See (Southern Vietnam) is my principal representative next to International Committee of Controlling and Ceasing hostilities in Vietnam who will provide exact details to help to investigate easily”.

I enclose the roster of arrestees from Ngo Dinh Diem government concerned with the peaceful Program of Co-existing.

This roster has no limitation and the Archivist Le Quang Tan named Truong will be on behalf of us to provide guidance gradually about arrestees under a same reason.

I believe in elevated interference an petition urgently to you that for sake of law and justice, you will make Ngo Dinh Diem regime respect in maximum for basic principles names as the private right of an individual.

Please believe in my respectful heart.

Phnom Penh, 20th March 1957

226-Yohani Thei_Preag Bet Norodom

Provisional translation into Vietnames from verbatim letter

Tay Ninh Holy See, 11th December 1965

Clerk of Cout Le Quang Tan